Kripto varlık işlemleri nedeniyle hesabı bloke edilen ya da ifadeye çağrılan kişilerin çoğu, dosyanın hangi aşamada olduğunu bilmeden savunma kurar. Oysa şüpheli işlem bildirimiyle başlayan süreç, soruşturma aşamasında verilecek doğru bir izahatla çoğu zaman erken çözülebilir. Bu rehber, 5549 sayılı Kanun, bankacılık mevzuatı (5411), SPK kripto düzenlemeleri ve TCK 282 çerçevesinde savcılık aşamasına odaklanır.
Süreç nasıl başlar
Zincir tipik olarak şu şekilde ilerler: yükümlü kuruluşun şüpheli işlem bildirimi, idari inceleme, gerekli görülürse suç duyurusu ve ardından savcılık soruşturması. Kişiye ilk temas çoğu zaman hesap hareketlerinin durdurulmasıyla gerçekleşir. Bu aşamada yapılan en yaygın hata, işlemi yapan platformla yazışmayı yeterli sanmak ve dosyanın ceza boyutunu geç fark etmektir.
Savunmanın omurgası: paranın kaynağı
TCK 282 bakımından tartışma, malvarlığının suçtan kaynaklanıp kaynaklanmadığı üzerinde yoğunlaşır. Bu nedenle savunma, soyut iyi niyet beyanı yerine kaynak belgelerine dayandırılmalıdır:
- Fonun girişini gösteren banka dekontları ve tarih sırası
- Platform hesap ekstreleri ve işlem kimlikleri
- Varsa satış sözleşmesi, fatura, ücret bordrosu gibi kazanç belgeleri
- Cüzdan adresleri ile hesap sahibi arasındaki bağın açıklaması
P2P işlemler ve farkında olmadan aracı olma riski
Uygulamada sıkça karşılaşılan senaryo, kullanıcının eşler arası alım satımda tanımadığı kişiden havale alması ve bu havalenin başka bir dosyada suç geliri olarak görülmesidir. Bu durumda kritik olan, işlemin ticari mantığının gösterilebilmesidir: fiyat, zamanlama, karşı tarafla iletişim kayıtları ve işlemin platform içindeki izleri birlikte sunulmalıdır. Karşı tarafın kim olduğunun bilinmemesi tek başına savunma değildir; buna karşılık işlemin olağan piyasa koşullarında yapıldığının gösterilmesi anlamlıdır.
Erken çözüm mü, yargılama mı
Bu suç tipinde uzlaştırma yolu bulunmadığından, buradaki tercih daha çok soruşturma aşamasında kapsamlı izahat sunarak kovuşturmaya yer olmadığına karar verilmesini hedeflemek ile iddianame sonrası duruşmalı savunmaya hazırlanmak arasındadır. Belgeler eksikken verilen erken ve dağınık bir ifade, sonraki aşamada düzeltilmesi güç bir çerçeve yaratır. Bloke kararlarına karşı itiraz yolu ise ayrıca ve süresinde işletilmelidir.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır ve somut bir dosya değerlendirmesi yerine geçmez. İşlem hacmi, platformun statüsü ve fonun geçtiği hesap sayısı süreci belirgin biçimde değiştirir.