Banka hesabına ya da platform cüzdanına konulan bloke, çoğu kişi için ilk anda tek bir sorun gibi görünür. Oysa blokenin arkasında birbirinden farklı hukuki sebepler bulunabilir ve itiraz merci ile süre, bu sebebe göre değişir. Yanlış kapıya yapılan başvuru hem zaman kaybettirir hem de asıl süreyi tüketebilir. Aşağıdaki değerlendirme 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası düzenlemeleri ve suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanmasına ilişkin ceza hükümleri çerçevesinde yapılmıştır.
Blokenin Kaynağını Teşhis Etmek
Uygulamada dört ayrı tablo görülür: adli mercilerin verdiği elkoyma veya tedbir kararı, idari makamların talebiyle uygulanan işlem kısıtı, bankanın kendi risk politikası gereği koyduğu geçici kısıt ve üçüncü kişinin şikayeti üzerine iade sürecinde tutulan tutar. Hangisinin söz konusu olduğu öğrenilmeden yazılan dilekçe, çoğunlukla ilgisiz bir merci tarafından reddedilir. İlk adım, bankadan blokenin dayanağının ve dosya numarasının yazılı olarak istenmesidir.
İtiraz Merciini ve Süresini Belirleme
- Adli bir karara dayanan elkoyma söz konusuysa itiraz, kararı veren merciin bağlı olduğu düzen içinde ve kısa süreli olarak yapılır; kararın tebliğ veya öğrenilme tarihi esastır.
- İdari nitelikte bir işlem varsa idari başvuru ve dava yolları ayrı bir takvimle işler.
- Bankanın sözleşmesel kısıtı iddia ediliyorsa önce yazılı itiraz, ardından genel hükümlere göre alacak veya tespit talebi gündeme gelir.
- Şikayete bağlı iade sürecinde ise ceza dosyasına beyanda bulunmak, tutarın iadesi bakımından belirleyicidir.
İşlem Geçmişini Anlatılabilir Hâle Getirmek
- Kripto varlığın edinim geçmişi, alım tarihleri ve kullanılan platformlar sırayla listelenir.
- Fiat giriş ve çıkışları banka ekstresiyle eşleştirilir.
- Cüzdan adresleri ve transfer kayıtları, tarih sırasıyla ve okunabilir biçimde dosyaya konur.
- Gelirin kaynağı, örneğin maaş, satış bedeli veya ticari faaliyet, belgeyle desteklenir.
- Karşı tarafla yapılan yazışmalar, blokenin sebebini gösteren kısımlarıyla birlikte eklenir.
Zamanla Zayıflayan Talepler
Bloke uzadıkça yalnızca nakde erişim değil, ispat imkanı da daralır. Platform kayıtları, saklama süresi dolduğunda talep edilse bile temin edilemeyebilir. Bu nedenle blokenin ilk günlerinde ilgili platformdan kayıtların korunması istenmeli, talep yazılı olarak yapılmalıdır. Ayrıca hesabın kullanılamamasından doğan zarar bakımından ayrı bir sorumluluk tartışması doğabilir ve bu talebin kendi zamanaşımı işler.
Burada anlatılanlar genel bilgi niteliğindedir; blokenin dayanağı, tutarın niteliği ve dosyanın bulunduğu aşama izlenecek yolu değiştirir. Kaynağı belirsiz bir kısıtla karşılaşıldığında, dilekçe yazmadan önce dayanağın öğrenilmesi ve hukuki değerlendirme yapılması yerinde olur.