Maaş haczi, borçlunun çoğu zaman icra dosyasını değil, bordrodaki kesintiyi görerek fark ettiği bir işlemdir. Fark edildiği anda ise şikâyet için tanınan süre işlemeye başlamış olur. Bu kontrol listesi, İİK ekseninde maaş haczinde kesinti sınırını ve başvuru yollarını birlikte denetlemek için hazırlanmıştır.
Haciz müzekkeresi işverene ulaştığında
İlk yapılacak iş, kesintinin dayanağı olan dosyayı öğrenmektir. İşverenden müzekkerenin tarihi ve dosya numarası istenir; ardından icra dosyası incelenerek takibin dayanağı, tebligat evrakı ve kesinleşme durumu kontrol edilir. Tebligatın usulsüz olduğu dosyalarda, öğrenme tarihine dayalı ayrı bir başvuru yolu gündeme gelir ve bu tarih dilekçede açıkça belirtilmelidir.
Kesinti sınırı ve dokunulmayan kalemler
- Ücret üzerindeki hacizde kural olarak dörtte birden azı kesilemez; sınırın üzerindeki kesinti şikâyet konusudur
- Nafaka alacakları bakımından bu sınırlama farklı uygulanır
- Birden çok haciz varsa kesinti oranı toplamı değil, sıra esas alınır
- Ücretin eki niteliğinde olmayan bazı ödemeler ile ücret ayrımı ayrıca değerlendirilir
- Emekli aylıkları bakımından özel mevzuat hükümleri gözetilir
Şikâyet mi, itiraz mı?
Bu ayrım dosyanın kaderini belirler. Takibin veya borcun kendisine yönelik karşı çıkışlar itiraz; haciz işleminin usulüne, kesinti oranına veya haczedilemezliğe yönelik karşı çıkışlar ise icra mahkemesine şikâyet konusudur. Yanlış yola başvurulduğunda dosya reddedilir ve bu arada şikâyet süresi tükenebilir. Kanuna aykırılığın niteliğine göre süreye bağlı olmayan şikâyet hâllerinin bulunduğu da göz ardı edilmemelidir.
Kesinti sürerken yapılabilecekler
Şikâyet başvurusu kural olarak kendiliğinden kesintiyi durdurmaz; bu nedenle icra mahkemesinden tedbir niteliğinde karar talebi ayrıca yazılmalıdır. Aynı dönemde borçlu, taksitlendirme veya haricen ödeme görüşmelerini yürütebilir; ancak yapılan her ödemenin dosyaya işlenip işlenmediği düzenli olarak kontrol edilmelidir.
İşveren tarafındaki sorumluluk
Müzekkereye rağmen kesinti yapmayan veya kesintiyi dosyaya göndermeyen işveren bakımından ayrı bir sorumluluk düzeni bulunur. Bu nedenle alacaklı tarafta, kesintinin fiilen yatırılıp yatırılmadığı dosya bazında takip edilmeli, aksama hâlinde gerekli talep zamanında yapılmalıdır.
Bu bilgiler genel niteliktedir; ücretin yapısı ve dosyadaki tebligat geçmişi sonucu değiştirir. Bordronuzda beklenmedik bir kesinti gördüğünüzde, süreyi kaybetmemek için hızla dosya incelemesi yaptırmanız yerinde olur.