Hesabına bloke konulduğunu genellikle bir ödeme reddedildiğinde öğrenen kişi, ilk refleks olarak bankayı arar. Oysa blokenin dayanağı çoğu zaman bankanın kendi kararı değildir; arkasında bir tedbir kararı veya idari askıya alma işlemi bulunur. Doğru muhatabın belirlenmesi, kaybedilen ilk günleri geri getirir. Bu rehber, 5549 ve 5411 sayılı Kanunlar ile TCK'nın aklama suçuna ilişkin düzenlemeleri ekseninde izlenecek yolu açıklar.
Blokenin Kaynağını Ayırt Edin
- Bankanın kendi risk politikası: Hesap kısıtı; itiraz bankaya ve gerekirse ilgili kuruma yapılır.
- İdari nitelikli askıya alma: Şüpheli işlem bildirimi sonrası mevzuatta öngörülen kısa süreli işlem durdurma.
- Soruşturma kapsamında el koyma: Hâkim veya gecikmesinde sakınca bulunan hallerde verilen ve onaya sunulan karar.
- İcra kaynaklı haciz: Tamamen farklı bir yol; icra hukuku kuralları uygulanır.
Bu dört ihtimalin itiraz mercii ve süresi aynı değildir. Yanlış mercie yapılan başvuru, süreyi durdurmaz.
Tedbir Kararına İtirazda Zaman
Soruşturma kapsamında verilen el koyma kararlarına karşı itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren işleyen kısa bir süreye tabidir. Dosyada gizlilik kararı bulunması, itiraz hakkını ortadan kaldırmaz; ancak dosya içeriğine erişimi sınırlar. Bu durumda itiraz dilekçesi, elde bulunan sınırlı bilgiyle ölçülülük ve orantılılık ekseninde kurulur: hesaptaki paranın tamamının şüpheli işlemle ilgisiz olduğu, blokenin geçim ve ticari faaliyeti fiilen durdurduğu somut belgeyle gösterilir.
Kaynak Belgesi Dosyası
Aklama iddialarında savunmanın merkezinde tek bir soru vardır: bu para nereden geldi? Yanıtın kesintisiz bir belge zinciriyle verilmesi gerekir.
- Gelirin doğduğu işlem (satış sözleşmesi, tapu, fatura, maaş bordrosu, kâr payı kararı)
- Ödemenin banka kanalıyla yapıldığını gösteren dekontlar
- Vergisel beyanlarla uyum (beyanname, e-defter kaydı)
- Yurt dışı kaynaklı ise transfer belgesi ve gönderenin kimliği
- Kripto varlık söz konusuysa borsa hesap dökümü, cüzdan adresleri ve zincir üzerindeki hareket kaydı
Kripto Varlıkta İzlenebilirlik İki Yönlü Çalışır
Zincir üzerindeki hareketlerin kalıcı olması, iddia makamı kadar savunma için de veri üretir. Cüzdan adresinin gerçekten kime ait olduğu, borsa hesabı ile cüzdan arasındaki bağlantı ve işlem zamanlaması teknik olarak gösterilebilir. Bu nedenle kripto işlemlerini içeren dosyalarda, borsanın kimlik doğrulama kayıtları ile zincir üzerindeki işlem geçmişini birlikte sunan bir teknik rapor, savunmanın en somut parçası olur. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında yetkili platformlar üzerinden yapılan işlemler bu bakımdan avantajlıdır.
Üçüncü Kişi Konumundaysanız
Kendi işleminizle ilgisi olmayan bir soruşturma nedeniyle hesabınız etkilendiyse, malvarlığı üzerindeki hakkınızı ileri sürerek iade talebinde bulunma yolunuz vardır. Bu talepte, paranın soruşturma konusu fiille bağlantısız olduğunu gösteren kaynak belgesi belirleyicidir.
Bloke dosyalarında geçen her hafta, ticari faaliyet ve nakit akışı bakımından telafisi güç sonuçlar doğurur. Buradaki açıklamalar genel çerçeve sunar; blokenin dayanağını ve itiraz süresini öğrendikten sonra bir hukukçuyla birlikte hareket etmeniz, yanlış mercie başvurma riskini ortadan kaldırır.