Bir ödeme kuruluşu veya elektronik para kuruluşu üzerinden geçen işlemler soruşturma konusu olduğunda, dosyanın kaderini çoğu zaman paranın hangi hesaplar arasında nasıl hareket ettiğinin gösterilip gösterilemediği belirler. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun, sermaye piyasası mevzuatının kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve Türk Ceza Kanununun aklama hükümleri ekseninde bu rehber, izleme ve belge riskine odaklanıyor.
İşlem zincirini tek bir çizelgeye dökün
Savunma da iddia da aynı veriyi kullanır: tarih, tutar, gönderen, alıcı, kanal ve açıklama. Bu beş sütunlu çizelge çıkarılmadan yapılan değerlendirme eksik kalır. Kripto varlık ayağı bulunan dosyalarda cüzdan adresleri, borsa hesap kimlikleri ve zincir üstü işlem kayıtları aynı tabloya eklenmelidir. Fiat ve kripto ayaklarının saat dilimi farkı gözetilerek eşleştirilmesi, aynı paranın iki kez sayılması hatasını önler.
Bloke ve el koyma kararlarına karşı hareket
- Hesap üzerindeki tedbir kararının hangi mercice, hangi tarihte ve hangi kapsamda verildiği öğrenilmelidir.
- Karara itiraz süreleri kısadır ve tebliğ ya da öğrenme anından işler; bekleme, tedbirin kalıcılaşmasına yol açar.
- Müşteri parası ile kuruluşun kendi öz kaynağının ayrıştırılabildiği gösterilmelidir; korunan müşteri fonlarının niteliği ayrı değerlendirilir.
- Üçüncü kişi konumundaki iyiniyetli hesap sahipleri için ayrı başvuru yolu izlenmelidir.
Yükümlü sıfatının getirdiği kayıt disiplini
Mevzuat kapsamında yükümlü sayılan kuruluşlar için müşterinin tanınması, şüpheli işlem bildirimi ve belge saklama yükümlülükleri süreklidir. Soruşturma başladığında sorulan ilk soru genellikle bu kayıtların düzenli tutulup tutulmadığıdır. Bildirim yapılmış olması tek başına sorumluluğu kaldırmaz; ancak bildirimin zamanında ve içerik olarak yeterli yapıldığını gösteren kayıt, kuruluşun iç kontrol sisteminin işlediğini ortaya koyar. Saklama süresi dolmadan silinen kayıtlar ise savunmayı doğrudan zayıflatır.
Mağdur tarafta zaman en pahalı kaynaktır
Dolandırıcılık nedeniyle para transfer edilmişse, ilk saatlerde yapılan başvuru fonun henüz çekilmeden bloke edilmesini sağlayabilir. Bu nedenle sıra şu şekilde kurulmalıdır: bankaya ve ödeme kuruluşuna derhal yazılı bildirim, kolluğa veya savcılığa şikâyet, ardından hesap hareketlerinin resmî yazıyla istenmesi. Aradan geçen her gün, fonun katmanlandırılarak izinin kaybolma ihtimalini artırır.
Rapor hazırlanırken dikkat edilecekler
Uzman raporu veya mütalaa hazırlanacaksa, verinin kaynağı ve elde edilme yöntemi raporda açıkça gösterilmelidir. Kaynağı belirsiz ekran görüntülerine dayanan hesaplamalar, dosyada ağırlık taşımaz.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Finansal işlem dosyalarında teknik veri ile hukuki nitelendirmenin birlikte kurulması gerektiğinden, alanında çalışan bir hukukçuyla ilerlemeniz önerilir.