Sahte yatırım platformları üzerinden gerçekleşen kripto dolandırıcılıklarında paranın izlenebilirliği saatler içinde azalır. Fonlar önce banka hesapları arasında dolaştırılır, ardından borsa hesaplarına ve zincir üzerindeki adreslere dağıtılır. Bu nedenle mağdurun ilk hamlesi genellikle ödeme yaptığı banka nezdinde itiraz ve bildirim olur. 5411 sayılı Bankacılık Kanunu, 5549 sayılı Kanun kapsamındaki yükümlülükler ve SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri bu sürecin çerçevesini çizer.
İlk 24 Saatte Yapılması Gerekenler
- Bankaya yazılı itiraz ve işlem iptali talebi iletilir; talebin kayıt numarası alınır.
- Karşı hesap sahibinin adı, IBAN'ı ve işlem saatleri liste hâline getirilir.
- Savcılığa şikâyet dilekçesi verilir ve hesaplara ilişkin tedbir talebi ayrıca yazılır.
- Platformla yapılan tüm yazışmalar, uygulama ekranları ve reklam görselleri kayıt altına alınır.
- Kripto tarafında transfer yapılmışsa işlem kimlikleri ve cüzdan adresleri not edilir.
Bankaya İtirazın Doğru Kurulması
İtiraz dilekçesinde "dolandırıldım" ifadesi tek başına yeterli olmaz. Dilekçe; işlemin hangi kanaldan yapıldığını, mağdurun iradesinin nasıl sakatlandığını, hangi doğrulama adımlarının atlandığını veya yanıltıcı biçimde tamamlatıldığını somut olarak anlatmalıdır. Ayrıca bankadan hangi bilginin istendiği ayrı bir başlıkta sıralanmalıdır: alıcı hesabın açılış tarihi, hesap hareketleri, işlem sırasındaki kanal bilgisi. Bu talepler sonradan açılacak dava için delil temelini oluşturur.
Süre Riskinin Kaynağı
Bu dosyalarda süre iki yönden baskı yapar. Birincisi teknik süredir: bloke ve iade imkânı fonlar hareket ettikçe daralır. İkincisi hukuki süredir; tazminat talebi bakımından zamanaşımı, zararın ve sorumlunun öğrenildiği andan itibaren işler. Ceza soruşturmasının uzaması hukuk davasının süresini kendiliğinden korumaz. Bu ayrımı gözden kaçırmamak için soruşturma numarası ile tazminat takvimi aynı sayfada tutulmalıdır.
Sorumluluk Hattını Belirleme
- Fail ve aracı hesap sahipleri: hesabını kullandıranların konumu, TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçuna ilişkin 282. maddesi çerçevesinde ayrıca değerlendirilir.
- Platform ve tanıtımını yapanlar: yetkisiz faaliyet ve yanıltıcı tanıtım iddiaları belgelenmelidir.
- Aracı kuruluşlar: yükümlülüklerin yerine getirilip getirilmediği, ancak somut veriye dayandırıldığında ileri sürülebilir.
İddiayı Belgeye Bağlama
Bu alanda en sık görülen eksiklik, anlatının belgeden zengin olmasıdır. Her cümlenin arkasında bir dayanak bulunmalıdır: para transferi için dekont, vaat için ekran görüntüsü, iletişim için mesaj dökümü, zincir hareketi için işlem kimliği. Belgesiz kalan iddialar dosyanın genel güvenilirliğini de zayıflatır.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir; ödeme kanalı, tutar ve karşı tarafın konumu izlenecek yolu değiştirebilir. Fon hareketi hızlı olduğundan, olayı fark ettiğiniz gün hem bankanıza hem de bir hukukçuya başvurmanız önemlidir.