Banka hesabına veya kripto varlık hesabına bloke konulduğunda ilk refleks genellikle bankayı aramak olur. Oysa blokenin kaynağı bankanın kendi kararı olabileceği gibi, bir soruşturma kapsamında verilen koruma tedbiri de olabilir. Kaynağı belirlemeden yapılan başvurular hem zaman kaybettirir hem de dosyaya eksik bir anlatı bırakır. Bu rehber, 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile SPK'nın kripto varlık düzenlemeleri çerçevesinde, delil paketinin nasıl kurulacağına odaklanıyor.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karışan üç durum vardır: bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı, yükümlü kuruluşun şüpheli işlem bildirimi sonrası gelen geçici tedbir ve savcılık ya da mahkeme kararına dayanan el koyma. Üçünün muhatabı, itiraz mercii ve süresi farklıdır. Hesap hareketleri ekranındaki açıklama çoğu zaman bu ayrımı göstermez; bu nedenle yazılı bilgi talebi ilk adımdır.
Delil Paketini Kurma Mantığı
Amaç, paranın kaynağını baştan sona anlaşılır biçimde göstermektir. Dağınık dekontlar yerine, her giriş kaleminin nereden geldiğini ve hangi belgeyle desteklendiğini gösteren bir akış tablosu çok daha etkilidir.
- Hesaba giren her tutar için kaynak belge: satış sözleşmesi, fatura, bordro, tapu, kira geçmişi
- Kripto varlıklarda platform işlem geçmişi ve cüzdan adresi eşleştirmesi
- Üçüncü kişilerden gelen transferlerde gönderenin beyanı ve aradaki ilişkinin belgesi
- Nakit yatırımlarda nakdin çekildiği önceki hesap kaydı
- Ticari faaliyet varsa dönemsel muhasebe kayıtlarıyla tutarlılık
Başvurunun Muhatabını Şaşırmamak
Adli bir karara dayanan bloke için bankaya yapılan itiraz sonuç doğurmaz; bankaya yapılan başvuru ise adli mercideki süreyi durdurmaz. Yanlış merciye yapılan başvurular sırasında geçen zaman, itiraz süresinin dolmasına yol açabilir. Bu nedenle ilk gün, hangi merciye hangi taleple gidileceği yazılı olarak belirlenmelidir.
Süre Riskini Düşüren Pratikler
- Blokenin öğrenildiği tarih, öğrenme biçimiyle birlikte kayda geçirilir.
- Karar örneği veya dayanak yazının bir sureti resmî yoldan talep edilir.
- Delil paketi, itiraz dilekçesi yazılmadan önce tamamlanır; sonradan ek yapmak ilk izlenimi düzeltmez.
- Aklama iddiasının gündeme geldiği dosyalarda, TCK'nın bu suça ilişkin düzenlemesinin gerektirdiği unsurlar karşısında savunmanın hangi noktaya oturacağı belirlenir.
- Blokenin kısmen kaldırılması ihtimaline karşı, zorunlu giderler için ayrı bir talep hazırlanır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacı taşır. Hesap yapısı, işlem hacmi ve soruşturmanın aşaması sonucu doğrudan etkileyeceğinden, blokeye ilişkin adımların bir hukukçu ile birlikte planlanması önerilir.