Takip kesinleştikten sonra alacaklının başvurduğu ilk araçlardan biri, banka hesapları üzerine elektronik ortamda konulan hacizdir. Bu aşamada artık borcun varlığı tartışılmaz; tartışma hacizin usulüne, kapsamına ve haczedilemeyen değerlere kayar. İİK bu itirazları belirli ve kısa sürelere bağladığı için, blokenin fark edildiği gün dosyanın ilk günü sayılmalıdır.
İtiraz ile Şikâyet Farkı
Borca veya imzaya itiraz ödeme emri aşamasına özgüdür; haciz aşamasında ise icra dairesinin işleminin hukuka aykırılığı ileri sürülür ve bu, icra hukuk mahkemesine yapılan bir şikâyettir. İkisinin karıştırılması, doğru talebin yanlış merci önünde ileri sürülmesine yol açar. Kamu düzenine aykırılık oluşturan hâllerde süreye bağlı olmaksızın şikâyet mümkün olsa da, hangi iddianın bu kapsamda kaldığı tartışmalı olabileceğinden süre içinde hareket etmek en güvenli yoldur.
Haczedilemeyecek Değerlerin Ayrıştırılması
- Maaş ve ücret hesapları: kanunda belirlenen orandan fazlasına haciz konulup konulmadığı
- Emekli aylığı: ilgili mevzuat uyarınca haczedilemeyen niteliği ve varsa yazılı muvafakatin bulunup bulunmadığı
- Nafaka alacakları ve sosyal yardım ödemeleri
- Aile bireylerinin ortak kullanımına özgülenmiş, haczi caiz olmayan eşya
- Aynı hesapta karışan farklı kaynaklı paraların dekontlarla ayrıştırılması
Şikâyet Dilekçesini Hazırlarken
- Blokenin konulduğu tarih ve öğrenildiği tarih ayrı ayrı yazılır.
- Bankadan hesap türünü ve para girişlerinin kaynağını gösteren yazı istenir.
- Haczin kaldırılması talebi, hangi tutar ve hangi hesap bakımından istendiği belirtilerek somutlaştırılır.
- Şikâyetle birlikte haczin veya satışın durdurulması yönünde tedbir talep edilir.
- HMK kapsamındaki delil sunma düzenine uygun biçimde belgeler dilekçeye eklenir.
Üçüncü Kişilere Ait Değerler
Haciz, borçluya ait olmayan bir mal veya hak üzerinde uygulanmışsa istihkak yolu gündeme gelir. Bu yol da kendi süresine ve usulüne tabidir; hak sahibinin sessiz kalması, malın satışına kadar giden bir süreç doğurabilir. Ortak hesaplarda, şirket hesaplarında ve müşterek mülkiyete konu araçlarda bu ihtimal özellikle değerlendirilmelidir.
Dosyayı Kapatan Yol: Ödeme ve Yapılandırma
Hukuki itirazların yanında ekonomik çözüm de her zaman masadadır. Alacaklıyla yapılacak yazılı bir ödeme protokolü, hacizlerin fekki karşılığında taksitlendirme öngörebilir. Böyle bir protokolde ödemelerin dosya numarası açıklamasıyla yapılması ve her taksit sonrası dosya hesabının kontrol edilmesi, sonradan doğacak "ödeme dosyaya işlenmedi" tartışmasını önler.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Haciz işlemlerinde süreler kısa ve sonuçları hızlı olduğundan, bloke fark edilir edilmez dosya safahatının bir hukukçuyla incelenmesi önerilir.