İcra takibinde borçlu bakımından en kritik an, haczin uygulandığı gün değil, ödeme emrinin tebliğ edildiği gündür. Genel haciz yoluyla yapılan takipte ödeme emrine itiraz için tanınan yedi günlük süre geçtiğinde takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir. İcra ve İflas Kanunu ile usul hükümleri çerçevesinde bu rehber, sürenin korunmasına odaklanır.
Yedi Günü Başlatan An
Süre, ödeme emrinin usulüne uygun biçimde tebliğ edildiği günü izleyen günden itibaren işler. Uygulamada en çok tartışılan konu, tebligatın muhatabın adresinde ve doğru usulle yapılıp yapılmadığıdır. Adreste bulunmama şerhi, komşuya veya muhtara teslim, işyeri adresine tebliğ gibi durumlarda tebligatın geçerliliği ayrıca incelenmelidir. Tebligat usulsüzse öğrenme tarihi esas alınarak süre yeniden değerlendirilebilir; ancak bu iddia da ayrı bir şikayet yolu ile ileri sürülür.
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
- Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği açıkça yazılmalıdır.
- Yetkiye itiraz edilecekse bu itiraz esasa ilişkin itirazla birlikte ve doğru sırayla yapılmalıdır.
- İmzaya itiraz gerektiren takip türlerinde bu itirazın ayrıca ve açıkça belirtilmesi gerekir.
- Faiz oranına veya işlemiş faize itiraz varsa bu kalem tek tek gösterilmelidir.
- Sadece dilekçe vermek yeterli değildir; itirazın süresi içinde icra dairesine ulaşması gerekir.
Kambiyo Senedine Dayalı Takipte Süre Daralır
Çek, bono ve poliçe gibi kambiyo senetlerine özgü takip yolunda itiraz süresi genel haciz yolundan daha kısadır ve itiraz icra dairesine değil icra mahkemesine yapılır. Ayrıca bu yolda itiraz, kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; durdurma kararı ayrıca talep edilmelidir. Takip türünün ödeme emri başlığından doğru okunmaması, en sık görülen ve en pahalı hatalardan biridir.
Süre Kaçtıysa Elde Kalanlar
- Gecikmiş itiraz yolu, süreyi geçirmede kusursuz bir engelin bulunduğu hâllerde gündeme gelir ve engelin kalktığı tarihten itibaren kısa bir süre içinde kullanılır.
- Borcu ödemediğini ileri süren borçlu, menfi tespit davası açarak borçlu olmadığının tespitini isteyebilir.
- Takip kesinleşmiş ve ödeme yapılmışsa istirdat yolu değerlendirilir.
- Usulsüz tebligat iddiası varsa icra mahkemesine şikayet yolu izlenir.
- Haczedilemeyecek mal ve gelirlere ilişkin şikayet, haciz uygulandıktan sonra da süresinde ileri sürülebilir.
Haciz Aşamasında Kontrol Edilecekler
Haciz uygulandıysa tutanağın bir örneği alınmalı, haczedilen malların üçüncü kişiye ait olup olmadığı ve maaş haczinde kesinti oranının sınırlar içinde kalıp kalmadığı denetlenmelidir. Emekli aylığı, asgari geçim için gerekli kalemler ve ev eşyaları bakımından özel korumalar bulunur; bu korumalar ancak süresinde yapılan şikayetle işletilebilir.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır; takip türü, senedin niteliği ve tebligatın yapılış biçimi izlenecek yolu tümüyle değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığında saymaya o gün başlamak ve aynı hafta içinde hukuki destek almak, en etkili risk azaltma adımıdır.