Maaşına haciz konulduğunu çoğu borçlu, bordrosundaki kesintiyi görünce öğrenir. Oysa o aşamada takip çoktan başlamış, itiraz için öngörülen kısa süre ise büyük ihtimalle geçmiştir. İİK ve HMK çerçevesinde yürüyen bu süreçte doğru soru şudur: elinizdeki sorun takibin kendisine mi, yoksa haczin uygulanma biçimine mi ilişkin? Cevaba göre yol ve süre tamamen değişir.
İtiraz mı, Şikâyet mi
Borcun varlığına, tutarına ya da imzaya karşı çıkılıyorsa yol itirazdır ve ödeme emrinin tebliğine bağlı kısa süre içinde icra dairesine yapılır. Buna karşılık takip geçerli olmakla birlikte haczin kapsamı hukuka aykırıysa, yani haczedilemez nitelikteki kalemler kesiliyorsa, yol icra hukuk mahkemesine şikâyettir. Bu iki yolun karıştırılması, süre yönünden telafisi güç sonuçlar doğurur.
Ödeme Emri Tebligatının Denetimi
Süre hesabı tebligatla başladığından, ilk kontrol edilecek belge tebliğ mazbatasıdır.
- Tebligatın hangi adrese ve kime yapıldığı
- Adreste bulunmama hâlinde kanuni usulün eksiksiz izlenip izlenmediği
- Mazbatadaki tarih ile takip dosyasındaki kayıt tarihinin uyumu
- Aynı borç için birden fazla takip açılmış olup olmadığı
Usulsüz tebligat iddiası kabul edilirse, öğrenme tarihi esas alınarak süre yeniden işlemeye başlar; bu nedenle öğrenmenin ne zaman gerçekleştiği de belgeyle desteklenmelidir.
Haczin Kapsamına İlişkin Denetim
Ücret üzerindeki haciz kural olarak tamamını değil, kanunun izin verdiği kısmı kapsar; kesintinin bu sınırı aşması şikâyet sebebidir. Ayrıca nafaka alacakları ve kanunda özel olarak korunan bazı ödemeler bakımından farklı bir rejim uygulanır. Bordrodaki kalemlerin nitelikleri ayrıştırılmadan yapılan toplu kesintiler sıkça hataya yol açar.
İşveren Yazışması ve Kesinti Tablosu
- İşverene gönderilen haciz ihbarnamesinin bir örneğinin dosyadan alınması
- Kesintiye esas net ücretin ve varsa ek ödemelerin ayrı gösterildiği tablo hazırlanması
- Birden çok haciz varsa sıra cetveli ve öncelik durumunun kontrolü
- Fazla kesilen tutarların iadesi talebinin dilekçeye eklenmesi
Süre Geçmişse Kalan İmkânlar
İtiraz süresi kaçırılmış olsa dahi, borcun ödendiği ya da zamanaşımına uğradığı gibi iddialar ayrı bir dava yoluyla ileri sürülebilir. Taksitlendirme ve haczin kaldırılmasına yönelik anlaşma da fiilî bir çözüm sağlayabilir; ancak yapılan her ödemenin dosyaya işlendiğinin takibi gerekir.
Bu açıklamalar genel bilgilendirme niteliğindedir. İcra dosyalarında günler belirleyici olduğundan, kesintiyi fark ettiğiniz anda dosya örneğini temin edip bir hukukçuya danışmanız önerilir.