Banka hesabına erişimin kapanması tek bir hukuki sebebe dayanmaz. İşlemin arkasında adli bir el koyma kararı, idari bir tedbir ya da bankanın kendi risk politikası bulunabilir. Doğru merciin belirlenmesi bu ayrımdan geçer. 5411 bankacılık düzenini, 5549 suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesini, TCK 282 aklama suçunu düzenler; kripto varlık hizmet sağlayıcıları bakımından ise SPK kripto düzenlemeleri ayrı bir çerçeve getirir.
İlk Adım: Blokenin Kaynağını Öğrenmek
Müşteri çoğu zaman hesabına erişemediğini fark eder ama sebebini bilmez. Bankadan alınacak yazılı açıklama, işlemin adli bir karara mı yoksa idari bir tedbire mi dayandığını gösterir. Bu bilgi olmadan yapılan her başvuru yanlış mercie gitme riski taşır ve süre boşa işler.
- Bankaya yazılı başvuru yapılarak işlemin dayanağı ve tarihi sorulur.
- Adli bir karar varsa hangi savcılık veya hâkimlik dosyasına ait olduğu öğrenilir.
- İşlem tarihine yakın para transferlerinin dökümü çıkarılır.
- Karşı hesap sahipleriyle ilişkinin niteliği belgelenir.
Adli Tedbire Karşı İtiraz
Bir soruşturma kapsamında verilen elkoyma niteliğindeki kararlara karşı itiraz, ceza muhakemesi kurallarına göre sulh ceza hâkimliğine yapılır ve kanunda öngörülen kısa süreye tabidir. Süre, kararın öğrenilmesinden itibaren işler. İtiraz dilekçesinde soyut mağduriyet anlatımı yerine, hesaptaki paranın kaynağının suçla ilgisiz olduğunu gösteren somut belge zinciri sunulmalıdır: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, tapu devri, ticari fatura akışı.
İdari Yol ile Adli Yolun Karışması
Uygulamada en sık yapılan hata, adli bir el koyma kararına karşı idare mahkemesine dava açılması ya da idari nitelikli bir işleme karşı ceza hâkimliğine itiraz edilmesidir. Her iki halde de başvuru esas incelenmeden reddedilir ve bu sırada asıl mercie başvuru süresi dolabilir. Bankanın kendi ticari kararına dayalı kısıtlamalar ise sözleşme ilişkisi çerçevesinde genel mahkemelerde tartışılır.
Kaynak Beyanı Hazırlarken
- Paranın giriş kalemleri tarih sırasıyla ve tutar bazında eşleştirilir.
- Her giriş için karşılık gelen hukuki işlem belgesi eklenir.
- Kripto varlık alım-satımında platform işlem geçmişi cüzdan adresleriyle birlikte sunulur.
- Nakit girişler bakımından, kaynağı açıklayan resmî kayıt aranır.
Süreç Uzarsa Ne Yapılabilir
İtirazın reddi halinde soruşturmanın seyri izlenmeli, kovuşturmaya yer olmadığına dair karar çıkması durumunda tedbirin kaldırılması ayrıca talep edilmelidir. Tedbir kararı kendiliğinden kalkmadığında, ilgili mercie yazılı başvuru yapılması gerekir. Ayrıca soruşturmanın uzaması nedeniyle mağduriyet doğuyorsa, bunun ölçülülük denetimi kapsamında dile getirilmesi mümkündür.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması izlenecek yolu kökten değiştirdiğinden, banka yazışmalarınızla birlikte bir hukukçuyla görüşmeniz gerekir.