Banka hesabının bloke edilmesi, çoğu kişi için hiçbir ön uyarı olmadan gerçekleşir. Kripto varlık alım satımı, ikinci el satış tahsilatı ya da tanımadığı bir kişiden gelen havale nedeniyle hesabı kısıtlanan kullanıcı, kısa sürede iki soruyla karşılaşır: parayı nasıl serbest bıraktıracak ve hakkında bir soruşturma varsa nasıl savunacak? 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto varlık düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesi çerçevesinde, bu süreçte belirleyici olan şey paranın kaynağını gösteren belge zinciridir.
Blokede İlk Yapılması Gereken Ayrım
Her kısıtlama aynı anlama gelmez. Bankanın kendi risk politikası kapsamındaki bir kısıtlama ile adli bir karara dayanan el koyma birbirinden farklı sonuç doğurur; itiraz edilecek merci de buna göre değişir. Bu nedenle ilk adım, kısıtlamanın dayanağının ne olduğunu bankadan yazılı olarak öğrenmektir. Dayanak bilinmeden yazılan dilekçeler çoğu zaman ilgisiz bir mercie gider ve haftalar kaybedilir.
Delil Paketini Kurmanın Mantığı
Amaç, hesaba giren her tutarın nereden geldiğini ve neden geldiğini tek bakışta gösterebilmektir. İyi hazırlanmış bir paket şu üç katmandan oluşur: hareketin kendisi (dekont), hareketin sebebi (satış ilanı, sözleşme, fatura, yazışma) ve karşı tarafın kimliği (ad, iletişim, işlem geçmişi). Bu üç katman eşleştirilemediğinde, kişi kendi parası için bile açıklama yapmakta zorlanır. Kripto işlemlerinde ayrıca borsa hesap dökümü ile banka hareketlerinin tarih ve tutar bakımından örtüşmesi gerekir.
Riski Azaltan Kontrol Listesi
- Kısıtlamanın başladığı tarih ve bankanın bildirimi yazılı olarak temin edilmeli
- Son bir yıllık hesap dökümü indirilmeli; şüphe doğurabilecek hareketler önceden işaretlenmeli
- Her giriş için karşı tarafla yapılan yazışma ve ilan görüntüleri eşleştirilmeli
- Kripto alım satımında borsa işlem geçmişi ve cüzdan adresleri ayrı bir ekte toplanmalı
- Nakit girişleri varsa kaynağı gösteren belge özellikle hazırlanmalı; açıklanamayan nakit en kırılgan noktadır
- Üçüncü kişi adına yapılan tahsilatlardan kaçınılmalı, geçmişte varsa bunlar ayrıca açıklanmalı
Erken Anlaşma ile Dosyayı Sonuna Kadar Götürmek
Bloke edilen tutarın bir kısmının mağdura iadesi yoluyla sürecin yumuşatılması gündeme gelebilir. Böyle bir adım atılmadan önce, kişinin hukuki konumunun ne olduğu netleştirilmelidir: parayı iyi niyetle tahsil eden bir satıcı ile başkasının işlemine aracılık eden bir kişi aynı konumda değildir. Aceleyle yapılan ödemeler, bazen olayı kabul ettiği izlenimi doğurabilir. Buna karşılık kısıtlama uzun sürecek ve tutar kişi için hayati önemdeyse, karşı tarafla belgeye bağlanmış bir çözüm makul olabilir. Bu tercih, dosyanın içeriği görülmeden yapılmamalıdır.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir ve somut dosyanın yerini tutmaz. İşlem hacmi, karşı tarafın durumu ve kısıtlamanın dayanağı sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, blokeyle karşılaşıldığında belge toplamaya başlarken hukuki destek alınması yerinde olur.