Banka hesabına veya kripto varlık platformundaki bakiyeye erişimin aniden kesilmesi, çoğu zaman hangi kurumun hangi yetkiyle işlem yaptığının bilinmemesi nedeniyle yanlış başvurulara yol açar. Blokenin hukuki niteliği doğru belirlenmediğinde yapılan usule aykırı işlem, kısa itiraz sürelerinin kaçırılmasına ve erişimin uzun süre kapalı kalmasına neden olur.
Önce Teşhis: Bloke Nereden Geliyor
Uygulamada birbirinden farklı üç durum aynı sonucu doğurur ve karıştırılır:
- İdari nitelikli erteleme: 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin belirli süreyle ertelenmesi. Bu tedbir süreye bağlıdır ve sürenin dolmasıyla kendiliğinden sonuç doğurmaz hâle gelir.
- Adli elkoyma: Soruşturma kapsamında hâkim kararıyla banka hesaplarına ve varlıklara elkonulması. Bu, ceza muhakemesi tedbiridir.
- Kurum kaynaklı kısıtlama: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu ve ilgili mevzuat uyarınca bankanın kendi yükümlülükleri çerçevesinde uyguladığı sınırlama.
Teşhis için ilk adım, bankadan veya platformdan blokenin dayanağının ve karar veren merciin yazılı olarak bildirilmesini istemektir. Bu yazı olmadan yapılan itirazlar çoğu zaman ilgisiz mercie yöneltilmiş olur.
Hangi Mercie Başvurulur
Adli elkoyma söz konusuysa muhatap, soruşturmayı yürüten Cumhuriyet başsavcılığının bulunduğu yer sulh ceza hâkimliğidir. Karara karşı itiraz, öğrenme veya tebliğ tarihinden itibaren kanunda öngörülen yedi günlük süre içinde yapılmalıdır. Buna karşılık işlem idari nitelikteyse ve bir idari işlem olarak nitelendirilebiliyorsa idari yargı yolu gündeme gelir. Aynı dosyada hem idari hem adli bileşen bulunabileceğinden, iki yolun birbirinin yerine değil, gerektiğinde birlikte değerlendirilmesi gerekir.
Kaynak İspatı Dosyasının Kurulması
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama fiilini düzenleyen TCK 282. madde çerçevesindeki soruşturmalarda tartışmanın merkezi, hesaba giren paranın kaynağıdır. Bu nedenle dilekçeye eklenecek dosya kronolojik kurulmalıdır:
- Gelirin kaynağını gösteren bordro, fatura, sözleşme ve ticari kayıtlar
- Hesap hareketlerinin ilgili döneme ait tam dökümü ve her kalemin açıklaması
- Kripto varlık işlemlerinde platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve transfer kayıtları
- Karşı taraflarla yapılan yazışmalar ve varsa vergi beyanları
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri kapsamındaki yükümlülükler, platformun kendi kısıtlamalarının dayanağını açıklamak bakımından ayrıca incelenmelidir.
Zaman Yönetimi
Bu dosyalarda dosya inceleme yetkisi kısıtlanmış olabilir; kısıtlama kararının varlığı da ayrıca sorgulanmalıdır. İtiraz dilekçesinde blokenin ölçüsüzlüğü, işletme faaliyetinin durması gibi somut ve telafisi güç sonuçlar sayısal olarak değil, belgeye dayalı biçimde anlatılmalıdır.
Kapanış
Hesap blokesi dosyalarında ilk bir hafta, itiraz hakkının kullanılabildiği tek dönem olabilir. Buradaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır; kararın niteliğini ve süresini belirlemek dosyaya özgü bir inceleme gerektirdiğinden, gecikmeden hukuki destek alınması önerilir.