Hesabına bloke konulduğunu bankadan öğrenen kişinin ilk sorusu genellikle şudur: kararı kim verdi ve nereye itiraz edeceğim. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar ile TCK'nın aklama suçuna ilişkin hükümleri ekseninde yürüyen bu süreçte, blokenin kaynağını doğru tespit etmeden yapılan her başvuru zaman kaybına dönüşür.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirinden farklı üç durum aynı isimle anılır. Birincisi, bankanın kendi risk politikası çerçevesinde uyguladığı geçici kısıtlamadır. İkincisi, 5549 kapsamında işlemin ertelenmesi kararıdır. Üçüncüsü ise soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararıdır. Bu üç durumun süresi, itiraz mercii ve sonuçları farklıdır. İlk yapılması gereken, bankadan kısıtlamanın hangi karara dayandığının ve varsa dosya numarasının yazılı olarak istenmesidir.
Soruşturma Aşamasında İtiraz Nereye Yapılır
- Elkoyma kararlarına karşı itiraz, ceza muhakemesi kuralları uyarınca sulh ceza hakimliğine yöneltilir
- Savcılıktan dosyaya erişim ve kısıtlama kararının kapsamı ayrıca sorgulanmalıdır
- Şüpheli sıfatı verilmeden hesabı etkilenen üçüncü kişiler de talepte bulunabilir
- Kovuşturmaya yer olmadığı kararı verildiğinde kısıtlamanın kaldırılması ayrıca talep edilmelidir
En sık yapılan usul hatası, itirazın idari bir kuruma dilekçeyle iletilmesi ve bu sırada ceza muhakemesindeki kısa itiraz süresinin geçirilmesidir. Yanlış mercie yapılan başvuru, süreyi koruma bakımından güvence sağlamaz.
Görevli Mahkeme ve Dosyanın Seyri
Suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerinin aklanması iddiasıyla açılan davalar ağır ceza mahkemesinin görev alanındadır. Buna karşılık blokenin öncül suç dosyasından kaynaklandığı durumlarda, o dosyanın niteliğine göre farklı bir mahkeme devreye girer. Aynı kişiye ait hesap üzerinde birden fazla dosyadan kaynaklanan kısıtlama bulunabilir; birinin kaldırılması diğerini etkilemez. Bu nedenle her dosya ayrı ayrı takip edilmelidir.
Paranın Kaynağını Belgeleme
Bu dosyalarda savunmanın omurgası, hesaba giren tutarların meşru kaynağını gösteren belge zinciridir. Satış sözleşmeleri, tapu ve araç devir kayıtları, fatura ve dekontlar, kripto varlık platformlarından alınan işlem geçmişi dökümleri ve ticari defter kayıtları bu zincirin halkalarıdır. Kripto işlemlerinde cüzdan adresleri ile hesap hareketlerinin tarih bazında eşleştirilmesi, açıklamanın anlaşılabilir olmasını sağlar. Şifahi izah yerine tarih sıralı bir belge dosyası sunmak, sürecin uzamasını önler.
Süreç Uzarsa Ne Yapılabilir
Kısıtlamanın makul süreyi aşarak sürmesi halinde, ölçülülük gerekçesiyle kaldırılması veya kapsamının daraltılması talep edilebilir. Zorunlu geçim giderleri ve devam eden ticari yükümlülükler bakımından sınırlı kullanım talebi de gündeme getirilebilir. Bu taleplerin gerekçelendirilmiş ve belgeye dayalı olması gerekir.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; işlemlerin niteliği ve dosyanın kapsamı sonucu değiştirdiğinden, süreç başlar başlamaz bir ceza hukukçusuyla çalışılması önerilir.