Maaş haczi, alacaklı için en etkili tahsil yollarından biri; borçlu için ise geçim düzenini doğrudan etkileyen bir işlemdir. İlamsız takipte bu haczin ayakta kalıp kalmayacağını çoğu kez takibin hangi icra dairesinde başlatıldığı ve itiraz-şikayet yollarının hangi mercie yöneltildiği belirler. Bu rehber İİK ve HMK ekseninde bu iki soruyu ele alır.
Takip Hangi İcra Dairesinde Başlatılmalı
İlamsız takipte yetki, HMK'nın yetki kuralları çerçevesinde belirlenir. Pratikte en çok kullanılanlar borçlunun yerleşim yeri icra dairesi ile sözleşmenin ifa edileceği yer icra dairesidir. Yetkisiz icra dairesinde başlatılan takip kendiliğinden geçersiz olmaz; borçlu süresinde yetki itirazında bulunmazsa daire yetkili hale gelir. Bu nedenle yetki konusu, alacaklı için bir kolaylık, borçlu için ise kaçırılması halinde geri dönülmeyen bir savunmadır.
Ödeme Emri Tebliğinden Sonraki Kritik Eşik
- Ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır
- İtiraz takibi durdurur; süresinde itiraz edilmezse takip kesinleşir ve haciz aşamasına geçilir
- Yetki itirazı, esasa ilişkin itirazla birlikte ve açıkça ileri sürülmelidir
- Tebligatın usulsüz olduğu durumda öğrenme tarihi esas alınarak usulsüz tebligat şikayeti yoluna gidilir
Maaş Haczinde Sınır ve Sıra
Maaş ve ücretler tamamen değil kısmen haczedilebilir; kanun haczedilecek miktarın belirli bir orandan az olamayacağını öngörür ve nafaka alacakları bakımından ayrı bir rejim uygulanır. Aynı borçluya birden çok maaş haczi geldiğinde işveren sırayı gözetmek zorundadır; sıraya aykırı kesinti hem alacaklı hem borçlu bakımından şikayet konusu olur. İşverenin haciz müzekkeresine cevap vermemesi ya da kesinti yapmaması ayrı bir sorumluluk doğurur.
Hangi İtiraz Nereye: Merci Ayrımı
Uygulamadaki en yaygın usul hatası, birbirinden farklı üç yolun karıştırılmasıdır. Borca veya imzaya itiraz icra dairesine yapılır. İcra memurunun işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası, örneğin haczedilemeyecek bir kalemin haczedilmesi, icra mahkemesine şikayet yoluyla taşınır. Alacağın esasına ilişkin uyuşmazlık ise itirazın iptali davasıyla genel mahkemeye götürülür. Şikayet kural olarak kısa bir süreye tabidir; ancak kamu düzenine aykırılık halleri süreye bağlı değildir.
Haciz Kalktıktan Sonra Yapılması Gerekenler
Haciz kaldırıldığında dosya kapanmaz. Fazla kesilen tutarların iadesi, işverene bildirim yapılması ve kayıtların düzeltilmesi ayrıca takip edilmelidir. Kesintiler bordro üzerinde sürerken dosya kapatılırsa, geri alım için ayrı bir uğraş gerekir.
Buradaki açıklamalar genel niteliktedir. Takibin dayanağı, tebligat tarihleri ve borçlunun gelir yapısı sonucu belirleyeceğinden, somut dosyada hukuki destek almanız önerilir.