Hesabına bloke konulan kişinin ilk refleksi bankayı aramak olur; oysa bankanın çoğu durumda takdir yetkisi yoktur. Bloke ya bir idari tedbirden ya da adli bir el koyma kararından kaynaklanır ve bu ikisinin itiraz yolu birbirinden tamamen farklıdır. Aşağıda 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama hükmü çerçevesinde paranın kaynağının ispatı ve doğru merciye başvuru anlatılmaktadır.
Önce Blokenin Hukuki Niteliğini Belirleyin
Aynı ekranda görünen "hesap kısıtlı" ibaresi birbirinden çok farklı işlemleri gizleyebilir: şüpheli işlem bildirimi sonrası işlemin ertelenmesi, idari nitelikte bir tedbir, savcılık talimatıyla adli el koyma ya da bir icra dosyasından gelen haciz. Banka şubesinden alınacak yazılı bilgi ve dosya numarası, itirazın hangi mercie yapılacağını belirleyen tek verid. Bu bilgi alınmadan yapılan her dilekçe, çoğunlukla ilgisiz bir birimde beklemede kalır.
Kaynak İspatının Belge Zinciri
Aklama şüphesine karşı savunmanın merkezinde "paranın nereden geldiği" sorusu vardır ve bu soru kesintisiz bir zincirle yanıtlanmalıdır:
- Gelirin doğduğu ilk işlem: satış sözleşmesi, tapu, fatura, ücret bordrosu veya kâr payı kararı
- Verginin beyan edildiğini gösteren beyanname ve tahakkuk fişleri
- Paranın hesaba giriş kaydı ve gönderen bilgisi içeren dekontlar
- Hesaplar arası her transferin tarih sırasıyla dizilmiş dökümü
- Kripto varlık söz konusuysa platform işlem geçmişi, cüzdan adresleri ve para yatırma-çekme kayıtları
Zincirdeki Kopukluklar Nerede Oluşur?
Uygulamada zincir çoğunlukla elden yapılan ödemelerde, akraba arasındaki karşılıksız aktarımlarda ve nakit yatırma işlemlerinde kopar. Bu tür hareketler için sonradan üretilen açıklamalar yerine, işlem tarihine yakın belgeler aranmalıdır: mesajlaşma kayıtları, borç senedi, noterden düzenlenmiş beyan veya karşı tarafın hesabından çıkışı gösteren döküm. Kripto işlemlerinde ise borsa hesabı ile banka hesabı arasındaki tutar ve tarih uyumu ayrı bir tabloda gösterilmelidir; tutarların birbirini tutmaması tek başına şüphe konusu olabilmektedir.
İtiraz ve Talep Sıralamasında Zaman Yönetimi
Adli el koymaya karşı itiraz kısa sürelidir ve kararı veren merciin bağlı olduğu sıradaki hâkimliğe yöneltilir. İdari nitelikli tedbirlerde ise izlenecek yol farklıdır. Her iki hâlde de talep yalnızca "blokenin kaldırılması" ile sınırlı tutulmamalı; ölçülülük, tedbirin kapsamının daraltılması ve zorunlu yaşam giderleri için kısmi serbestlik gibi alternatif talepler aynı dilekçede sıralanmalıdır.
Üçüncü Kişilerin Durumu
Bloke edilen hesapta iyiniyetli üçüncü kişilere ait paraların bulunması ayrı bir sorundur. Bu kişiler dosyanın tarafı olmasa da malvarlığı üzerindeki hak iddiasını belgeleyerek talepte bulunabilir; hak iddiasının dayanağı gösterilmediğinde talep incelenmeden reddedilir.
Bu içerik yalnızca genel bilgi vermeyi amaçlar. Bloke kararlarının dayanağı dosyadan dosyaya değiştiğinden, işlem yapmadan önce bir hukukçuya danışılması yararlı olur.