İcra takibinde borçlunun ilk somut olarak hissettiği işlem genellikle banka hesabına konulan elektronik hacizdir. Bu noktada verilen ilk tepki, çoğu zaman icra dairesine veya bankaya telefonla ulaşmak olur; oysa haczin kaldırılması ya da satışın durdurulması taleplerinin muhatabı çoğu hâlde başka bir mercidir. Bu rehber, e-haciz ve satış aşamasında delil ile süre yönetimini birlikte ele alır.
İlk Kontrol: Kaydın Kaynağı Nedir?
Hesap üzerindeki bloke her zaman icra dosyasından kaynaklanmaz. Vergi idaresinin 6183 sayılı Kanun kapsamındaki uygulaması ile bir icra dosyasından gönderilen haciz müzekkeresi farklı hukuki rejimlere tabidir. İlk yapılacak iş, dosya numarasını, alacaklıyı ve haczin dayanağını öğrenip belgelemektir. Bu bilgi olmadan yazılan dilekçe hangi mercie verilirse verilsin sonuç doğurmaz.
Haczedilemezlik İddiasını Belgelemek
İcra ve İflas Kanunu bazı gelir ve malları haciz dışında tutar ya da kısmen haczedilebilir kılar. Ancak bu koruma kendiliğinden işlemez; hesaba yatan paranın niteliğini borçlunun göstermesi beklenir. Bu nedenle şu belgeler hazırlanmalıdır:
- Ücret veya emekli aylığının yattığını gösteren banka açıklamalı dökümü
- İşveren yazısı ya da kurum tarafından verilen ödeme belgesi
- Nafaka, yardım veya sosyal ödeme niteliğini gösteren karar ve yazılar
- Hesabın yalnızca bu ödemeler için kullanıldığını gösteren geçmiş hareketler
Kıymet Takdiri ve Satış İlanı Zinciri
Satış aşamasında dosyanın kaderi üç belgeye bağlıdır: kıymet takdiri raporu, satış kararı ve satış ilanının tebliği. Kıymet takdirine itiraz için tanınan süre kısadır ve bu aşama geçtikten sonra düşük değerden yapılan satışa itiraz etmek çok daha zordur. Taşınmazın imar durumu, kiracı bulunup bulunmadığı ve fiilî kullanım biçimi rapora yansımamışsa, itiraz dilekçesinde bunlar somut belgeyle gösterilmelidir.
Şikâyet mi, Dava mı, İhalenin Feshi mi?
Burada üç ayrı yol birbirine karıştırılır. İcra dairesinin bir işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyet konusudur ve icra mahkemesine yöneltilir; kural olarak kısa, yedi günlük bir süreye tabidir, kamu düzenine ilişkin hâllerde ise süresiz ileri sürülebilir. Borcun bulunmadığı veya ödendiği iddiası ise şikâyet değil, dava konusudur. Yapılan ihaledeki usulsüzlükler bakımından ise ihalenin feshi talebi ayrı ve kendi süresine tabi bir yoldur. Yanlış yolu seçen borçlu, esasa hiç girilmeden reddedilen bir dosyayla karşılaşır.
Takvimi Yazılı Tutmak
- Haczin veya tebligatın öğrenildiği tarih kayda geçirilir.
- Dosya örneği alınarak yapılan tüm işlemler tarih sırasına dizilir.
- Her işlem için hangi yolun ve hangi sürenin geçerli olduğu not edilir.
- Süresi en yakın olan talep önce hazırlanır.
- Ödeme veya yapılandırma görüşmeleri, süreleri durdurmadığı akılda tutularak yürütülür.
Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır. İcra dosyasının türü ve yapılan işlemlerin niteliği izlenecek yolu değiştirdiğinden, dosya örneği üzerinden hukuki destek alınması yerinde olur.