Bir banka hesabına erişimin aniden kapanması, çoğu zaman kararın kim tarafından verildiği bilinmeden itiraz sürecinin başlatılmasına yol açar. Oysa 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile TCK kapsamındaki aklama suçuna ilişkin hükümlerin ve kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemelerin kesiştiği bu alanda, doğru merci kararın kaynağına göre değişir.
Önce Kısıtlamanın Kaynağını Belirleyin
Uygulamada birbirine karışan dört farklı durum vardır. Birincisi bir soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararıdır; bu kararlara karşı itiraz ceza muhakemesi usulüne göre yapılır. İkincisi mali suçlarla mücadele biriminin talebi üzerine işlemlerin askıya alınmasıdır. Üçüncüsü bankanın kendi risk politikası çerçevesinde uyguladığı kısıtlamadır ve bu, sözleşme ilişkisinden doğan ayrı bir uyuşmazlık yaratır. Dördüncüsü ise bir icra takibinden kaynaklanan hacizdir ve itiraz yolu tamamen farklıdır. Bankaya verilen dilekçe, kararı savcılık ya da hâkimlik vermişse sonuç doğurmaz; bu sırada itiraz süresi işlemeye devam eder.
Fon Kaynağını İspat Etmek
İtirazın merkezinde, hesaba giren paranın meşru kaynağının gösterilmesi bulunur. Bunun için akışın kesintisiz biçimde belgelenmesi gerekir:
- Gelir kaynağını gösteren bordro, serbest meslek makbuzu veya ticari kayıtlar
- Satış işlemlerinde sözleşme, fatura ve tapu ya da tescil belgeleri
- Yurt dışı transferlerde gönderen bilgisi ve bankalar arası yazışmalar
- Miras ya da bağış yoluyla gelen tutarlarda mirasçılık belgesi ve devir belgeleri
- Kredi kullanımlarında sözleşme ve ödeme planı
Belgelerin tarih sırasına dizilmiş bir akış tablosuna dönüştürülmesi, incelemeyi yapan mercie tek bakışta bütünlük sunar.
Kripto İşlemlerinde Delil Özellikleri
Kripto varlık işlemlerinde platform ekstresi tek başına yeterli olmayabilir. İşlemin zincir üzerindeki kimliği, cüzdan adresleri, transfer tarihleri ve platforma yatırılan ile çekilen tutarların eşleşmesi birlikte gösterilmelidir. Platformun kimlik doğrulama kayıtları ve hesabın kime ait olduğuna ilişkin belgeler, aracı kullanımı iddialarının önüne geçer. İşlemlerin bir kısmı üçüncü kişilere aitse, bu kişilerle olan ilişkinin sözleşme ya da yazışmayla açıklanması gerekir.
İtiraz Dilekçesinin Kurgusu
- Kararı veren merci ve karar tarihi yazılır, tebliğ ya da öğrenme anı belirtilir.
- Hesaptaki tutarın hangi işlemlerden oluştuğu kalem kalem gösterilir.
- Şüphe doğuran işlem varsa, açıklaması belgeyle birlikte doğrudan verilir.
- Kısıtlamanın kapsamının daraltılması yönünde kademeli talep kurulur.
- Geçim, işletme gideri gibi zorunlu ödemeler bakımından ayrıca değerlendirme istenir.
Sık Karşılaşılan Hatalar
Belgesiz açıklama yapmak, farklı tarihlerde birbiriyle çelişen beyanlarda bulunmak, hesap hareketlerini toplu bir rakam olarak sunmak ve itiraz süresini bankadan cevap bekleyerek geçirmek dosyanın seyrini olumsuz etkiler. Soruşturma dosyasına erişim imkânının bulunup bulunmadığının erken aşamada kontrol edilmesi de savunmanın kapsamını belirler.
Yukarıdaki bilgiler genel niteliktedir. Hesap kısıtlamalarında kararın dayanağına göre usul tamamen değiştiğinden, herhangi bir dilekçe vermeden önce dosyanın hukuki incelemeden geçirilmesi önem taşır.