İlamsız takip, elinde mahkeme kararı bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; ancak bu hız, borçlu açısından son derece kısa süreler anlamına gelir. İİK ve HMK ekseninde ilerleyen süreçte en sık yapılan hata, ödeme emrini alan kişinin doğru talebi yanlış makama yöneltmesidir. Bu durumda itiraz süresi işlemeye devam eder ve takip kesinleşir.
Ödeme emri elinize ulaştığında üç ayrı saat işler
Ödeme emrine itiraz, mal beyanında bulunma ve borcun ödenmesi birbirinden bağımsız yükümlülüklerdir. İtiraz süresi kaçırıldığında takip kesinleşir; mal beyanında bulunmamak ise ayrıca yaptırıma bağlanmıştır. Bu nedenle tebliğ tarihi belgeye bağlanmalı ve tüm süreler tek bir takvimde izlenmelidir. Tebligatın usulüne uygun yapılmadığı düşünülüyorsa, bu iddia gecikmeksizin ve tebligat evrakı üzerinden somutlaştırılarak ileri sürülmelidir.
Talep türüne göre başvurulacak yer
- Borca veya imzaya itiraz: takibin yapıldığı icra dairesine, süresi içinde ve yazılı olarak
- Memur işleminin kanuna aykırılığı: şikâyet yoluyla icra mahkemesine
- Alacaklının itirazı aşması: itirazın kaldırılması için icra mahkemesine ya da itirazın iptali için genel mahkemeye
- Borçlu olunmadığının tespiti: menfi tespit davası bakımından genel mahkemeye
- Haczedilmezlik iddiası: icra mahkemesine, haczi öğrenmeden itibaren gecikmeksizin
İtirazın kaldırılması ile itirazın iptali arasındaki tercih
Bu iki yol aynı sonuca farklı ispat araçlarıyla ulaşır. Elindeki belgenin niteliği kaldırma yoluna elverişli olmayan alacaklı, icra mahkemesinden sonuç alamaz ve zaman kaybeder. Buna karşılık genel mahkemede görülecek dava daha geniş bir ispat imkânı sunar. Seçim yapılırken belgenin türü, karşı tarafın itirazının kapsamı ve tazminat riski birlikte değerlendirilmelidir.
Mal beyanını hazırlarken
- Beyan, gerçeğe uygun ve borcu karşılamaya yetecek unsurları gösterecek biçimde düzenlenir.
- Üçüncü kişilerdeki hak ve alacaklar da beyana dahil edilir.
- Beyandan sonra malvarlığında meydana gelen değişiklikler bildirilir.
- Haczedilemeyeceği düşünülen kalemler için dayanak ayrıca not edilir.
Bu açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takibin türü, dayanak belge ve tebligatın durumu izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, süre dolmadan bir hukukçuya danışılması gerekir.