Elinize bir ödeme emri ulaştığında verilecek ilk karar, ne söyleneceği değil nereye söyleneceğidir. İlamsız takipte borçlunun elindeki araçlar birbirine benzer isimler taşır ama tamamen farklı mercilere ve farklı sürelere tabidir. Yanlış tercih, hakkın esasını tartışma imkânını en baştan ortadan kaldırır.
Ödeme Emrine İtiraz: Muhatap İcra Dairesidir
Genel haciz yoluyla ilamsız takipte borçlu, ödeme emrinin tebliğinden itibaren işleyen kısa ve kesin süre içinde icra dairesine itiraz eder. Bu itirazın mahkemeye yazılması, sürenin boşa geçmesine yol açan klasik hatadır. İtiraz süresinde ve doğru yere yapıldığında takip kendiliğinden durur; alacaklının takibe devam edebilmesi için itirazın kaldırılması ya da iptali yoluna gitmesi gerekir. İİK sistemi bu noktada borçluya ciddi bir üstünlük tanır ve bu üstünlük yalnızca usulüne uygun bir itirazla kullanılabilir.
Neyin Reddedildiğini Açıkça Yazmak
İtirazın kapsamı sonradan genişletilemez. Borcun tamamına mı bir kısmına mı, faize mi, işlemiş faiz oranına mı yoksa yetkiye mi itiraz edildiği ayrı ayrı belirtilmelidir. Kısmi itirazda kabul edilen tutarın açıkça gösterilmesi gerekir; aksi hâlde itiraz geçersiz sayılabilir. Yetkiye itiraz, esasa itirazla birlikte ve aynı dilekçede ileri sürülmelidir.
Şikâyet ile İtirazı Ayıran Çizgi
Borcun varlığına yönelik beyanlar itirazdır ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık icra dairesinin işleminin kanuna aykırı olduğu iddiası şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. Usulsüz tebligat, haczedilmezlik iddiası, kıymet takdirine yönelik itirazlar ve hacizde usule aykırılık bu ikinci gruba girer. Aynı dilekçede her iki iddianın karıştırılması, dosyanın bir bölümünün hiç incelenmemesine yol açar.
Borçlunun Diğer Araçları
- Gecikmiş itiraz: Süreyi kusuru olmaksızın kaçıran borçlunun engelin kalkmasından sonra icra mahkemesine yönelttiği yoldur; engelin varlığı belgelenmelidir.
- Menfi tespit davası: Borçlu olmadığının tespiti için açılır ve takibin durması kural olarak kendiliğinden gerçekleşmez.
- İstirdat davası: Borçlu olmadığı hâlde ödeme yapıldığında paranın geri alınmasını hedefler.
- Haczedilmezlik iddiası: Kanunda korunan mal ve haklar için haczin kaldırılmasını sağlar; süresi hacizden itibaren işler.
- Taksitlendirme ve borç ödemeden aciz belgesi: Tahsil aşamasında borçlunun durumunu düzenleyen ayrı araçlardır.
Tebligat Tarihini Belgelemek
Bu dosyalarda tartışmaların büyük bölümü, sürenin ne zaman başladığı üzerinde yoğunlaşır. Tebligat mazbatasının bir örneği alınmalı, tebliğ edilen adresin mevcut yerleşim yeri ya da bilinen adres olup olmadığı kontrol edilmeli, komşuya veya muhtara yapılan tebliğlerde usul kurallarına uyulup uyulmadığı incelenmelidir. Usulsüz tebligat iddiası, öğrenme tarihinin ayrıca gösterilmesini gerektirir.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; takibin türü, senedin niteliği ve tebliğ tarihi kullanılacak yolu tümüyle değiştirebilir. Ödeme emri elinize ulaştığında süreler çok kısa işlediğinden, gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.