Hesabına erişemeyen bir kişinin ilk sorusu çoğunlukla şudur: bu kısıtlamayı kim koydu? Cevap, izlenecek yolun tamamını belirler. Banka kendi yükümlülükleri kapsamında bir kısıtlama uygulamış olabileceği gibi, kısıtlama bir soruşturma dosyasındaki karara da dayanabilir. Bu ayrım yapılmadan yapılan başvurular sonuçsuz kalır; çünkü bankaya yapılan itiraz, adli mercinin verdiği kararı ortadan kaldırmaz.
Kısıtlamanın kaynağını belirlemek
5411 sayılı Kanun bankaların faaliyet çerçevesini, 5549 sayılı Kanun ise şüpheli işlem bildirimi ve müşterini tanı yükümlülüklerini düzenler. Bankanın kendi risk politikası gereği uyguladığı işlem kısıtı ile adli bir kararla konulan tedbir hukuken farklıdır. Bu nedenle ilk adım, bankadan işlemin dayanağının yazılı olarak istenmesidir. Karar adli mercie dayanıyorsa, dosya numarası öğrenilmeden yapılacak her başvuru eksik kalır.
Meşru kaynağı gösteren belgeler
- Gelirin kaynağını gösteren bordro, kâr payı, kira veya satış belgeleri
- Taşınmaz veya araç satışına ilişkin resmi kayıtlar ve ödeme dekontları
- Kripto varlık işlemlerinde platform çıktıları, cüzdan adresi ve işlem geçmişi
- Karşı tarafla yapılan sözleşme ve yazışmalar
- Vergi beyannameleri ile hesap hareketlerinin uyumunu gösteren tablo
Başvuru sırası ve merci ayrımı
- Bankadan işlem kısıtının dayanağı ve kapsamı yazılı olarak talep edilir.
- Kısıtlama bankanın kendi uygulamasından kaynaklanıyorsa, itiraz banka nezdinde ve belgeye dayalı olarak yapılır.
- Karar bir soruşturma dosyasına dayanıyorsa, talep dosyayı yürüten makama yöneltilir; tedbire itiraz ise hâkimliğe yapılır.
- Malvarlığına yönelik tedbirlerin kaldırılması taleplerinde, hangi hesap ve hangi tutar bakımından talepte bulunulduğu açıkça yazılır.
- Reddedilen talep sonrasında yeni belge sunulmadan aynı içerikle başvuru tekrarlanmaz.
Aklama iddiasıyla karşılaşıldığında
TCK'nın 282. maddesi kapsamındaki suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama iddiası gündeme geldiğinde, savunmanın odağı paranın nereden geldiği kadar hangi zincirle hesaba ulaştığıdır. Aracı hesap kullanıldığı iddiası varsa, işlemin ticari bir ilişkiye dayandığı belgelerle gösterilmelidir. Kripto varlıklar bakımından SPK düzenlemeleri çerçevesinde faaliyet gösteren platformlardan alınacak resmi çıktılar, ekran görüntülerine göre daha güçlü bir dayanak oluşturur.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Dosyanın niteliği ve tedbirin kaynağı izlenecek yolu tümüyle değiştirdiğinden, başvuru yapmadan önce hukuki destek alınması gerekir.