Hesabına erişemeyen kişinin ilk sorusu genellikle aynıdır: bloke kim tarafından, hangi karara dayanarak konuldu? MASAK ekseninde konuşulan tedbirlerin bir kısmı 5549 sayılı Kanun kapsamındaki işlem ertelemesinden, bir kısmı ise soruşturma dosyasındaki elkoyma kararından doğar. Bu ayrım yapılmadan yazılan dilekçe çoğu zaman yanlış mercie gider. Aşağıdaki rehber, paranın izlenmesi mantığını ve delil eksikliği riskini birlikte ele alıyor.
Önce Blokenin Kaynağını Belirlemek
Banka ya da ödeme kuruluşu ekranındaki kısa not, tedbirin hukuki dayanağını göstermez. Kaynak; idari bir tedbir, savcılık talimatı ya da hâkimlik kararı olabilir ve her biri farklı bir itiraz yoluna tabidir. Kurum yazısının, karar tarihinin ve ilgili dosya bilgisinin öğrenilmesi bu nedenle dilekçe yazmadan önceki ilk adımdır.
Paranın İzlenmesi Neyi Ölçer
İnceleme, tutarın büyüklüğünden çok hareketin hikâyesine bakar: para nereden geldi, hangi hesaplarda kaç kez el değiştirdi, hesap sahibinin bilinen gelir yapısıyla uyumlu mu, karşı taraflar birbiriyle bağlantılı mı. 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluş kayıtları ile kripto varlık hizmet sağlayıcılarındaki işlem geçmişi bu tabloda yan yana okunur. Anlatının koptuğu her halka, aleyhe yoruma açık bir boşluk üretir.
Delil Eksikliğini Kapatan Belgeler
- Paranın kaynağını gösteren satış, miras, tazminat veya ücret belgeleri
- İşlemin karşı tarafıyla yapılan yazışmanın ham hâli ve varsa sözleşme
- Kripto işlemlerinde platform çıktısı ve zincir üzerindeki hareketin dökümü
- Hesap hareketlerinin dönemsel özeti ve gelir beyanıyla karşılaştırması
- Ticari faaliyet varsa fatura, defter kaydı ve tahsilat eşleştirmesi
Başvuru ve İtiraz Sırası
- Kuruluştan, tedbirin dayanağına ilişkin yazılı bilgi talep edilir.
- Soruşturma dosyası varsa kısıtlama durumu ve dosyaya erişim imkânı kontrol edilir.
- Kaynak belgeleri, işlem sırasına göre numaralandırılmış tek bir ek listesinde toplanır.
- Tedbirin türüne göre yetkili mercie kaldırma veya kısmi serbest bırakma talebi sunulur.
- Ret hâlinde itiraz, yeni belge eklenmeden aynı içerikle tekrarlanmaz.
Değerlendirme
Bu tür dosyalarda savunma, tek bir işlemin değil bütün bir akışın açıklanmasıdır. Her hesabın ve her işlemin koşulları farklı olduğundan, sürecin başında hukuki değerlendirme almak sonraki aşamalarda alan kaybını azaltır.