Bir ödeme kuruluşu veya elektronik para kuruluşu nezdindeki hesabın bloke edilmesi, kullanıcı açısından çoğu zaman bildirimsiz gerçekleşir. İşlem hacminin durması, ticari zincirin kopması ve müşteri alacaklarının askıya alınması saatler içinde başlar. Bu nedenle blokenin hukuki niteliğini doğru okumak ve ispat malzemesini ilk günden toplamak belirleyicidir.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmeden Delil Toplanmaz
Uygulamada üç ayrı kaynak birbirine karışır: soruşturma kapsamında verilen adli tedbir, 5549 sayılı Kanun çerçevesinde şüpheli işlem yükümlülüklerinden doğan kurum kararı ve tamamen sözleşmesel risk politikasına dayanan tek taraflı kısıtlama. Üçünün itiraz mercii de, ispat yükü de farklıdır. Kaynağı belirlemeden yazılan dilekçe, çoğunlukla yetkisizlik veya konusuz kalma ile sonuçlanır.
İlk 72 Saatte Toplanması Gereken Kayıtlar
- Blokenin uygulandığı ana ait uygulama içi bildirim, e-posta ve SMS metinleri
- Bloke öncesi son dönem hesap hareketleri ve karşı taraf bilgileri
- Fon girişlerinin meşru kaynağını gösteren fatura, sözleşme ve banka dekontları
- Kuruluşun çağrı merkezi görüşme kayıt talebi ve yazılı başvuru cevapları
- Ticari faaliyet gösteriliyorsa müşteri sipariş kayıtları ve teslim belgeleri
Tebligat Gecikmesi Delili Nasıl Eritir
Blokeye ilişkin yazılı bildirim geç ulaştığında, kullanıcı hem itiraz penceresini hem de dijital delilin en taze halini kaybeder. Uygulama günlükleri, oturum kayıtları ve karşı taraf yazışmaları saklama süreleri dolduğunda geri getirilemez. Bu nedenle bildirimin beklenmesi yerine, blokeyi öğrenir öğrenmez kuruluşa yazılı bilgi talebi iletilmeli ve talebin gönderim tarihi kayıt altına alınmalıdır. Tebligatın gecikmesi hâlinde öğrenme tarihinin ispatı, süre tartışmasında en güçlü dayanaktır.
Fonun Meşru Kaynağını Anlatan Anlatım Kurgusu
Hesap blokesi dosyalarında ispat, tek tek belgelerden değil belgelerin kurduğu zincirden doğar. Paranın nereden geldiği, hangi ticari ilişkiye dayandığı ve nereye çıkacağı tarih sırasıyla anlatılmalıdır. TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama hükmü kapsamında yürütülen incelemelerde, zincirin bir halkasındaki boşluk tüm dosyayı şüpheli hâle getirir. Eksik halka varsa gizlenmek yerine gerekçesiyle açıklanmalıdır.
Talebin Ölçülebilir Yazılması
"Blokenin kaldırılması" şeklindeki genel talep yerine; hangi tutarın, hangi hesap için, hangi tarihten itibaren serbest bırakılmasının istendiği yazılmalıdır. Kısmi çözüm de bir kazanımdır: işletme giderleri için sınırlı kullanım talebi, bütünüyle reddedilen bir talepten daha sık karşılık bulur.
Buradaki değerlendirmeler genel nitelikte olup her hesabın işlem geçmişi ve blokenin dayanağı sonucu değiştirir. Kendi dosyanız için belgeleri bir hukukçuyla birlikte gözden geçirmeniz yerinde olur.