Hesabına bloke konulduğunu öğrenen kişinin ilk sorusu genellikle "ne zaman kalkar" olur; oysa doğru soru "bu bloke hangi işlemden kaynaklanıyor" sorusudur. 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar, sermaye piyasası mevzuatındaki kripto düzenlemeleri ve TCK'nın 282 nci maddesi ekseninde yürüyen dosyalarda, fonun kaynağını belgelemek savunmanın merkezindedir.
Blokenin Dayanağını Ayırt Etmek
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır: bankanın kendi risk politikası kapsamında uyguladığı kısıtlama, idari nitelikteki tedbir ve soruşturma kapsamında verilen elkoyma kararı. Her birinin muhatabı ve itiraz yolu farklıdır. Bu nedenle önce bankadan kısıtlamanın dayanağı sorulmalı, adli bir karar söz konusuysa hangi Cumhuriyet başsavcılığının hangi numaralı soruşturmasına ait olduğu öğrenilmelidir. Yanlış mercie yapılan başvuru, yalnızca zaman kaybettirir.
Fon Kaynağı Dosyası Nasıl Kurulur?
- Hesaba giren her tutar için karşılık gelen belge eşleştirilir.
- Ücret, kira, satış, kâr payı gibi gelir türleri ayrı başlıklarda toplanır.
- Kripto varlık alım satımında borsa hesap ekstresi ve cüzdan hareketleri eklenir.
- Üçüncü kişilerden gelen transferler için sözleşme, fatura veya yazışma sunulur.
- Vergisel beyanlarla banka hareketleri arasındaki uyum kontrol edilir.
Savcılık ve Sulh Ceza Aşaması
Soruşturma kapsamında verilmiş bir karar söz konusuysa, dosyaya erişim talebi ve kısıtlılık durumu ilk olarak kontrol edilir. Fon kaynağı dosyası hazırlandıktan sonra, tedbirin kaldırılmasına ilişkin talep gerekçeli biçimde sunulur; talep reddedilirse kanunda öngörülen itiraz yolu işletilir. Burada anlatımın somut olması belirleyicidir: hangi tarihli hangi transferin hangi belgeyle karşılandığı tek tek gösterilmelidir. Şüphelinin isnat edilen fiille bağlantısının bulunmadığı iddiası, ancak para akışının bütünüyle açıklanabildiği dosyalarda karşılık bulur.
Bildirimin Ulaşmaması ve Süre Kaygısı
Bu dosyalarda en sık yaşanan aksaklık, kararların ve yazışmaların eski adrese gönderilmesi ya da kişinin durumu yalnızca banka ekranından öğrenmesidir. İtiraz süreleri tebliğ tarihine bağlı işlediğinden, öğrenme tarihini gösteren her kayıt (banka yazışması, ekran görüntüsü, kurum cevabı) saklanmalı ve adres kayıtları güncellenmelidir. Ayrıca aynı olayla ilgili idari ve adli süreçler paralel yürüyebileceğinden, iki ayrı takvim tutulması yerinde olur.
Yukarıdaki başlıklar genel bilgi amaçlıdır. İşlemin türü ve soruşturmanın kapsamı süreci tümüyle değiştirebileceğinden, bloke öğrenildiğinde dosyaya özgü hukuki değerlendirme alınması önerilir.