Ödeme kuruluşu veya banka nezdindeki bir hesabın kısıtlanması tek bir sebebe dayanmaz; bloke bazen adli bir tedbirden, bazen idari bir işlemden, bazen de kuruluşun kendi sözleşmesel kontrolünden kaynaklanır. Doğru adım, blokenin kaynağını tespit etmeden atılamaz. 5411, 5549, SPK düzenlemeleri ve TCK 282 ekseninde bu rehber, kısıtlama sonrası ilk hafta yapılacakları ele alır.
Blokenin Kaynağını Ayırt Etmek
- Adli kaynaklı ise: soruşturma kapsamında verilmiş bir elkoyma veya tedbir kararı vardır; muhatap savcılık ve ilgili hâkimliktir.
- İdari kaynaklı ise: mali suçlarla mücadele mevzuatı çerçevesinde işlem ertelemesi veya benzeri bir tedbir söz konusudur.
- Sözleşmesel kaynaklı ise: kuruluşun şüpheli işlem politikası veya kimlik doğrulama eksikliği gündemdedir ve çözüm önce kuruluşun kendi başvuru kanalındadır.
- İcra kaynaklı ise: bir haciz ihbarnamesi vardır ve muhatap icra dairesidir.
Belge Toplama Listesi
- Hesap hareketlerinin blokeden önceki döneme ait dökümü
- Söz konusu paranın kaynağını gösteren belgeler: satış sözleşmesi, fatura, tapu, ücret bordrosu veya kredi kullandırım belgesi
- Karşı taraflarla yapılan yazışmalar ve ticari ilişkinin sürekliliğini gösteren kayıtlar
- Kripto varlık işlemleri varsa platform çıktıları ve cüzdan adresi eşleşmeleri
- Kuruluşa yapılan başvuru ve alınan cevapların tarih sırasıyla dosyalanması
Adli Tedbire Karşı Başvuru
Hâkimlik kararına dayanan kısıtlamalarda itiraz süresi kısadır; kararın öğrenilmesinden itibaren yedi gün içinde itiraz yoluna başvurulması gerekir. Bu nedenle kararın bir örneğinin temini gecikmemelidir. İtiraz dilekçesinde paranın suç kaynaklı olmadığı iddiası soyut bırakılmamalı, her giriş kaleminin karşısına belgesi konulmalıdır. Üçüncü kişinin hesabına yapılan bir transfer nedeniyle bloke uygulandığında, iyiniyetli ticari ilişkinin varlığını gösteren kayıtlar dosyanın merkezine yerleştirilmelidir.
Ödeme Yapmak mı, Yargı Yolunu Sürdürmek mi
Mağdur tarafın zararının karşılanması, bazı dosyalarda tedbirin kaldırılmasına giden yolu kısaltabilir; ancak bu, otomatik bir sonuç değildir ve fiilin niteliğine göre değişir. Ödeme veya iade teklif edilecekse, ödemenin hangi alacağa mahsuben yapıldığı yazılı olarak belirtilmeli; aksi halde ödeme sonradan aleyhe yorumlanabilir. Ticari faaliyetin durması nedeniyle oluşan zarar için ayrıca talep yöneltilecekse, bu talebin muhatabı ve hukuki dayanağı baştan ayrıştırılmalıdır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. Bloke sebebi ve işlemin niteliği izlenecek yolu tümüyle değiştirebileceğinden, hesabınız kısıtlandığında kararın kaynağını öğrenip vakit kaybetmeden hukuki değerlendirme almanız gerekir.