İcra dosyalarında borçlunun en çok karşılaştığı iki işlem, ücret üzerine konulan haciz ile haczedilen malın satışa çıkarılmasıdır. Her ikisinde de itiraz ve şikâyet yolları kısa sürelere bağlıdır; bu süreler kaçırıldığında sonradan ileri sürülen haklı gerekçeler çoğu zaman sonuç doğurmaz. Aşağıdaki kontrol listesi, İİK ve HMK ekseninde her iki işlemi ayrı ayrı ele alıyor.
Maaş haczinde sınırların kontrolü
Ücret ve maaşlar bütünüyle haczedilemez; kanun, borçlunun ve ailesinin geçimi için gerekli kısmı koruyarak ücretin ancak belirli bir oranının haczine izin verir. Uygulamada işveren tarafından hesaplama yapılırken yasal kesintiler sonrası net tutarın esas alınıp alınmadığı, birden fazla dosyanın sıraya konulup konulmadığı ve nafaka alacağının öncelikli olduğu sıklıkla gözden kaçar. İlk kontrol, kesinti oranının ve kesinti matrahının doğruluğudur.
Haczedilemeyecek kalemler
- Nafaka alacakları dışında kalan dosyalarda ücretin korunan kısmı
- Emekli aylıkları bakımından özel mevzuattaki koruma hükümleri
- Borçlunun mesleğini sürdürmesi için zorunlu araç ve gereçler
- Ailenin ortak kullanımındaki temel ev eşyaları
- Üçüncü kişiye ait olduğu belgelenen mallar
Satış aşamasında gözden kaçan noktalar
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihi ve buna karşı itiraz süresi kaydedilir.
- Değerin düşük belirlendiği düşünülüyorsa itiraz, gerekçeli ve karşılaştırmalı veriyle yapılır.
- Satış ilanının usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği kontrol edilir.
- Elektronik satış sürecindeki ilan ve teklif tarihleri takvime işlenir.
- İhalenin feshi talebi için öngörülen kısa sürenin ihale tarihinden işlediği unutulmaz.
Şikâyet ile itirazın karıştırılması
Uygulamadaki en yaygın hata, farklı hukuki yolların birbirinin yerine kullanılmasıdır. Takibe konu borcun varlığına yönelik itiraz ile icra memuru işleminin usulsüzlüğüne yönelik şikâyet, hem mercii hem süresi hem sonucu bakımından ayrıdır. Kıymet takdirine itiraz ile ihalenin feshi de birbirinin alternatifi değildir. Yanlış yolun seçilmesi, doğru gerekçeye rağmen esasa girilmeden sonuç alınamamasına yol açar.
Taksitle ödeme mi, dava yolu mu
Alacaklıyla yapılacak taksit anlaşması satışı durdurabilir ve borçlu açısından öngörülebilir bir takvim yaratır. Ancak taahhüdün icra dosyasına usulüne uygun geçirilmemesi ya da ödemenin aksaması ciddi sonuçlar doğurabilir. Buna karşılık takibe konu borcun dayanağı tartışmalıysa, anlaşma yoluna gitmek borcun kabulü şeklinde yorumlanabileceğinden önce hukuki itirazların değerlendirilmesi daha güvenlidir.
Hatırlatma
Bu içerik genel bilgi vermek içindir. Dosyanın takip türü, tebligat tarihleri ve alacağın niteliği izlenecek yolu bütünüyle değiştirebilir. İşlem yapmadan önce icra dosyasının bir hukukçu tarafından incelenmesi önerilir.