İcra takibinde en çok mağduriyet doğuran an, hesaba e-haciz konulduğu ya da haczedilen malın satışa çıkarıldığı gündür. Bu iki aşamada tanınan süreler kısa ve büyük ölçüde hak düşürücü niteliktedir; itiraz ile şikayetin karıştırılması ise en sık rastlanan usul hatasıdır. Aşağıdaki kontrol listesi, İİK çerçevesinde hangi adımın hangi mercie yapılacağını sadeleştirmeyi amaçlar.
Hesaba Haciz Geldiğinde İlk Kontroller
- Takibin dayanağı öğrenilir: ilamlı mı, ilamsız mı, kambiyo senedine mi dayanıyor.
- Ödeme emrinin tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygunluğu incelenir.
- İtiraz süresi geçmişse gecikmiş itiraz veya menfi tespit yolunun koşulları değerlendirilir.
- Hesabın niteliği belirlenir; maaş, emekli aylığı ve nafaka gibi kalemler farklı rejime tabidir.
- Haczedilemezlik iddiası varsa icra mahkemesine şikayet yoluna gidilir.
Haczedilemezlik ve Kısmi Haciz Ayrımı
Maaş hesabına konulan haciz ile birikmiş paraya konulan haciz aynı sonucu doğurmaz. Ücretin kanunla korunan bölümü, aynı hesapta duruyor olsa bile korumasını kaybetmez; ancak bu durumun bankaya ve icra dairesine belgeyle bildirilmesi gerekir. Emekli aylığı bakımından borçlunun rızasının hangi şartlarda aranacağı, evde bulunan eşyalarda ise zorunluluk ölçütü ayrıca değerlendirilir. Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak yolu devreye girer ve bu yolun kendi süresi vardır.
Satış Aşamasına Geçmeden Önce
- Kıymet takdiri raporunun tebliğ tarihinin ve rapora itiraz süresinin not edilmesi
- Taşınmazda ipotek, şerh ve kira ilişkisinin satış ilanına doğru yansıtılıp yansıtılmadığı
- Satış ilanının tebliğ edilmesi gereken ilgililere ulaşıp ulaşmadığı
- Elektronik ihale takvimi ile teminat yatırma sürelerinin ayrı ayrı takip edilmesi
- İhalenin feshi talebinin dayanacağı somut usul aykırılıklarının önceden tespiti
Ödeme Protokolü mü, İhaleyi Beklemek mi
Borçlu açısından satış aşaması, alacaklıyla yapılandırma görüşmesi için son gerçekçi penceredir. Malın satış değeri ile borcun toplamı karşılaştırıldığında, ihale sonrası doğacak masraf ve vekalet ücretinin de tabloya eklenmesi gerekir. Alacaklı ile yapılacak taksitlendirmenin icra dosyasına haricen değil, dosya üzerinden tutanağa geçirilmesi; taksitin aksaması hâlinde doğacak sonuçların yazılı olması önemlidir. Aksi hâlde ödeme yapıldığı hâlde satışın durdurulmadığı durumlar ortaya çıkar.
Şikayet ve İtirazın Muhatabı
Borca ve imzaya itiraz icra dairesine, işlemin kanuna aykırılığına dayanan şikayet ise icra mahkemesine yapılır. Yanlış mercie yapılan başvuru süreyi durdurmadığı için, dilekçenin başlığı ve talep sonucu baştan doğru kurulmalıdır. HMK kapsamındaki genel usul kuralları, icra hukukundaki özel sürelerle birlikte okunmalıdır.
Bu içerik yol gösterici bir çerçeve sunar; takibin türü ve tebligat tarihleri sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, dosya örneği alındıktan sonra hukuki destek alınması yerinde olacaktır.