İcra takibinde asıl belirsizlik, ödeme emrinin tebliğinden sonra başlar. Alacaklı bakımından soru satışın ne zaman ve hangi usulle isteneceği, borçlu bakımından ise mal beyanı yükümlülüğünün nasıl yerine getirileceğidir. İİK ve HMK ekseninde her iki taraf için ayrı ayrı denetlenmesi gereken adımlar aşağıdadır.
Mal Beyanı: Süre ve Yaptırım
Ödeme emri tebliğ edilen borçlu, süresi içinde mal beyanında bulunmakla yükümlüdür. Beyanda bulunmamanın yaptırımı, alacaklının talebiyle uygulanan hapsen tazyiktir; beyanda gerçeğe aykırı bilgi verilmesi ise ayrı bir sorumluluk doğurur. Uygulamada sık görülen yanlış, borcun tamamı ödenemeyeceği düşüncesiyle beyanın hiç verilmemesidir. Oysa mal varlığının bulunmadığı da beyanın konusudur ve bu yönde bir bildirim yükümlülüğü yerine getirir.
Satış İsteme Takvimi
- Haciz konulduktan sonra satış isteme süresi işlemeye başlar; süresinde satış istenmezse haciz düşer.
- Süre kaçırıldığında yeniden haciz istenmesi gerekir; bu sırada sıra cetvelindeki konum değişebilir.
- Kıymet takdiri yapıldıktan sonra rapor taraflara tebliğ edilir; itiraz süresi kısadır ve kaçırıldığında değer kesinleşir.
- Satış işlemleri elektronik ortamdan yürütüldüğünden, ilan ve teklif takvimi düzenli izlenmelidir.
- Taşınmaz satışlarında tapu kaydındaki takyidatlar ve kira şerhi, satış bedelini doğrudan etkiler.
Borçlu Tarafında Savunma Alanları
- Haczedilemeyen mal ve haklara ilişkin şikâyet yolu, süresinde kullanılmalıdır.
- Maaş haczinde kesinti oranı ve birden çok haciz varsa sıra, hesaplama hatasına açıktır.
- Meskeniyet iddiası, taşınmazın niteliği ve değeri üzerinden ayrıca değerlendirilir.
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak prosedürü işletilmelidir.
- Borca itiraz süresi geçtiyse, menfi tespit ya da istirdat yolları ayrı bir başlık olarak değerlendirilir.
Anlaşmalı Çözüm ile Satışın Karşılaştırılması
Satış süreci, hem zaman hem masraf açısından alacaklıya yük getirir ve satış bedeli çoğu zaman kıymet takdirinin altında kalabilir. Bu nedenle taraflar arasında yapılandırılmış bir ödeme protokolü, çoğu dosyada her iki taraf için de daha öngörülebilir sonuç verir. Protokol hazırlanırken taksitlerin ödenmemesi hâlinde takibin hangi aşamadan devam edeceği, haczin kaldırılıp kaldırılmayacağı ve faizin nasıl işleyeceği açıkça yazılmalıdır. İcra dosyasında yapılan taksit taahhüdünün kendine özgü sonuçları bulunduğundan, taahhüt tutanağının içeriği dikkatle okunmalıdır.
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takibin türü, haczin tarihi ve malın niteliği izlenecek adımları değiştireceğinden, satış aşamasına geçilmeden önce dosyanızın hukuki değerlendirmeye tabi tutulması yerinde olur.