İlamsız takip, alacaklının elinde bir mahkeme kararı bulunmadan başlatabildiği bir yoldur. Bu nedenle borçlu açısından asıl koruma, takibin başlangıcında değil ödeme emrinin tebliğinden sonraki kısa sürede kullanılan haklardadır. İİK çerçevesinde işleyen bu süreçte, itiraz edilip edilmediği takibin tüm seyrini belirler.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında İlk Kontrol
- Tebliğ tarihi ve tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığı
- Takip talebinde gösterilen alacağın dayanağı ve tutarı
- Faiz türü, oranı ve işletildiği tarih aralığı
- Takibin yapıldığı icra dairesinin yetkili olup olmadığı
- Borcun tamamının mı yoksa bir kısmının mı çekişmeli olduğu
İtirazın Kapsamını Doğru Kurmak
Ödeme emrine itiraz, tebliğden itibaren yedi gün içinde icra dairesine yapılır ve bu süre içinde ayrıca mal beyanında bulunma yükümlülüğü doğar. İtiraz, takibi kendiliğinden durdurur; bu, ilamsız takipte borçluya tanınmış en güçlü araçtır. İtirazın kapsamı önemlidir: borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği, imzaya itiraz bulunup bulunmadığı ve yetki itirazının ileri sürülüp sürülmediği ayrı ayrı yazılmalıdır. Kambiyo senedine dayalı takiplerde itirazın usulü ve sonuçları farklıdır; bu yolda itiraz kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz.
İtiraz Sonrası Alacaklının Yolları
İtiraz üzerine alacaklı, elindeki belgenin niteliğine göre iki yoldan birine başvurur. Belgesi kanunda sayılan nitelikte ise icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir; bu talep için itirazın tebliğinden itibaren altı aylık süre öngörülmüştür. Belge bu nitelikte değilse genel mahkemede itirazın iptali davası açılır ve bunun için bir yıllık süre söz konusudur. Borçlu açısından bu ayrım, hangi aşamada hangi savunmayı ileri sürebileceğini belirler; icra mahkemesindeki inceleme belge üzerinden yürüyen dar bir incelemedir.
Şikâyet Yolu ve Süresiz Şikâyet
İtirazdan farklı olarak şikâyet, icra dairesinin işlemindeki hukuka aykırılığa yöneliktir ve icra mahkemesine yapılır. Usulsüz tebligat, haczedilemeyecek malın haczi ya da kanuna aykırı bir işlem bu yolla ileri sürülür. Kamu düzenine ilişkin bazı hâllerde şikâyet süreye bağlı değildir. Süresinde itiraz edememiş borçlu için usulsüz tebligat iddiası, çoğu zaman geriye dönük tek imkândır.
Ödeme Yapılandırması ile İtirazı Sürdürme Arasında Tercih
Alacaklının önerdiği taksitlendirme, haciz ve muhafaza işlemlerini durdurması bakımından cazip görünür. Ancak icra dosyasında yapılan taksit taahhüdü, borcun kabulü sonucunu doğurabilir ve taahhüde uyulmaması ayrı bir yaptırım riski yaratır. Buna karşılık borcun gerçekten mevcut olduğu, itirazın yalnızca zaman kazandıracağı dosyalarda erken uzlaşma faiz yükünü sınırlar. Karar verilirken alacağın belgeye bağlı olup olmadığı ve itirazın iptali davasında karşılaşılabilecek tazminat riski birlikte değerlendirilmelidir.
Bu içerik genel bilgi sunar. Takibin türü ve dayanağı borçlunun kullanabileceği yolları değiştirdiğinden, ödeme emri tebliğ edilir edilmez hukuki destek alınması önerilir.