İlamsız takip, alacaklıya elinde ilam olmadan icra dairesine başvurma imkânı verir; ancak bu hızın bedeli, borçlunun basit bir itirazla takibi durdurabilmesidir. İİK ve HMK ekseninde bakıldığında borçlu cephesinde de alacaklı cephesinde de asıl belirleyici konu, mal beyanının ne zaman ve nasıl verildiği ile takibin devamının fiilen bir karşılığı olup olmadığıdır.
Ödeme Emri Elinize Ulaştığında
Ödeme emrine itiraz süresi ile mal beyanında bulunma süresi ayrı yükümlülüklerdir ve karıştırılmaları sık görülen bir hatadır. Borca veya imzaya itiraz edilmesi, mal beyanı yükümlülüğünü her hâlde ortadan kaldırmaz; itirazla takip dursa dahi, itirazın kaldırılması hâlinde beyan yükümlülüğü gündeme gelir. Süresinde ve gerçeğe uygun beyan verilmemesi, İİK'da öngörülen yaptırımlarla karşılaşma riski doğurur.
Mal Beyanının İçeriğinde Sık Yapılan Hatalar
- Yalnızca taşınmaz yazıp banka hesabı, araç, alacak ve üçüncü kişideki hakları atlamak
- Beyanı borcu karşılamayacak biçimde eksik verip "malım yok" ifadesini gerekçesiz bırakmak
- Üzerinde haciz veya rehin bulunan malları, yükümlülüğüyle birlikte göstermemek
- Beyan tarihinden sonraki edinimleri bildirmeyi ihmal etmek
- Beyanı dilekçeye eklemeyip sözlü olarak geçiştirmeye çalışmak
Alacaklı Açısından: Devam Etmek Rasyonel mi
Alacaklı için karar noktası, itirazın kaldırılması ya da itirazın iptali yollarının maliyetiyle tahsil ihtimalinin karşılaştırılmasıdır. Elinizde İİK'nın aradığı nitelikte bir belge varsa icra mahkemesi yolu; belge zayıfsa genel mahkemede itirazın iptali daha uygun düşebilir. Mal beyanı ve haciz tutanakları borçlunun fiilen ödeme gücü olmadığını gösteriyorsa, kısmi tahsil içeren bir sulh, uzun bir yargılamadan daha yüksek net sonuç verebilir.
Sulh Protokolünde Bulunması Gerekenler
- Kapatılan takip dosyası numarası ve hangi kalemlerin (asıl alacak, faiz, gider) kapsam içinde olduğu
- Taksit ihlali hâlinde takibin hangi bakiye üzerinden kaldığı yerden süreceği
- Hacizlerin kaldırılma sırası ve şartı
- Vekâlet ücreti ile icra giderlerinin kim tarafından karşılanacağı
- Ödeme kanalının banka üzerinden ve açıklamalı yapılacağı
Yol seçimi, borçlunun malvarlığı tablosuna ve elinizdeki belgenin niteliğine göre değişir; dosyanın koşulları farklıysa buradaki sıralama da değişecektir. Takip dosyasındaki tutanaklar ve süreler incelenmeden verilecek bir karar, hem tahsil hem savunma açısından geri dönüşü zor sonuçlar doğurabilir.