Banka hesabına konulan blokeyi fark etmek, çoğu borçlu için icra takibinden haberdar olunan ilk andır. Oysa e-haciz, takibin başlangıcı değil sonucudur; öncesinde bir ödeme emri tebliğ edilmiş ve itiraz süresi çoktan işlemeye başlamıştır. İİK ve HMK çerçevesinde hazırlanan bu rehber, hesabı bloke edilen borçlunun hangi kontrolleri hangi sırayla yapması gerektiğini ve ödeme ile itiraz-dava yolu arasındaki tercihi ele alır.
Bloke Fark Edildiğinde İlk Beş Dakika
- Hangi icra dairesi ve hangi dosya numarası üzerinden işlem yapıldığının tespiti
- Takibin dayanağının ilamsız takip mi, ilama dayalı takip mi, kambiyo senedine dayalı takip mi olduğunun belirlenmesi
- Ödeme emrinin ne zaman ve hangi adrese tebliğ edildiğinin dosyadan kontrolü
- Borç kaleminin asıl alacak, faiz ve masraf olarak ayrıştırılması
- Bloke edilen hesabın niteliğinin belirlenmesi
Haczedilemeyecek Kalemler Gözden Kaçmasın
Uygulamada en sık yaşanan mağduriyet, kanunen haczedilemeyen ya da sınırlı oranda haczedilebilen ödemelerin bulunduğu hesaplara blokenin yansımasıdır. Maaş hesapları belirli oranın üzerinde haczedilemez; bazı sosyal yardım ve nafaka nitelikli ödemeler ise korunmuştur. Hesabın bu nitelikte olduğu iddiası kendiliğinden dikkate alınmaz; hesap dökümü ve işveren ya da ödemeyi yapan kurum yazısıyla icra dairesine veya icra hukuk mahkemesine başvurularak ileri sürülmelidir.
İtiraz mı, Şikâyet mi, Menfi Tespit mi
Yol seçimi, itirazın konusuna göre değişir ve yanlış seçim zaman kaybettirir:
- Borca veya imzaya itiraz: Ödeme emrine karşı, kanunda öngörülen süre içinde ve takibin türüne uygun mercie yapılır.
- Şikâyet: İcra dairesinin işlemi kanuna aykırıysa, hacze konu malın niteliği gibi hususlar icra hukuk mahkemesine taşınır.
- Menfi tespit veya istirdat: Borçlu olunmadığı iddiası itiraz süresi geçtikten sonra ancak bu davalarla ileri sürülebilir; ödeme yapılmışsa istirdat gündeme gelir.
- Taksitlendirme veya haricî ödeme: Anlaşma yapılacaksa mutlaka dosyaya işlenmeli; elden ödeme tutanağa geçirilmediğinde ispat sorunu doğar.
Ödeyip Kapatmak mı, Yargı Yoluna Gitmek mi
Karar verirken borcun tutarı kadar, faiz işleyişinin süresi ve haczin iş hayatına etkisi de hesaba katılmalıdır. Alacak gerçekten mevcutsa erken ödeme, biriken faiz ve masrafı sınırlar. Borç tartışmalıysa ve elde ödeme belgesi, ibraname veya zamanaşımı savunması gibi somut bir dayanak varsa, yargı yoluna gitmeden yapılan ödeme sonradan geri alınmayı zorlaştırabilir.
Hatırlatma
İcra süreçleri kısa sürelerle işlediğinden, bu rehberdeki kontroller yalnızca ilk yönlendirmedir. Dosya türü ve takibin dayanağı izlenecek yolu değiştirdiğinden, bloke ile karşılaşıldığı gün dosyanın incelenmesi için hukuki destek alınması önemlidir.