Bir ödeme kuruluşu ya da banka nezdindeki bakiyenin aniden kullanılamaz hâle gelmesi, çoğu kullanıcı için ilk anda tek bir olay gibi görünür. Oysa bakiyenin dondurulmasının arkasında birbirinden tamamen farklı hukuki dayanaklar bulunabilir ve itirazın yöneltileceği merci, bu dayanağa göre değişir.
Önce Blokenin Kaynağı Belirlenmelidir
Kısıtlamanın kaynağı; suç gelirlerinin aklanmasının önlenmesine ilişkin 5549 sayılı Kanun kapsamında işlemin askıya alınması, cumhuriyet savcılığının soruşturma kapsamında verdiği elkoyma kararı, bankacılık mevzuatı ile sözleşme hükümlerine dayanan kurum içi tedbir ya da bir icra dosyasından gelen haciz olabilir. Kaynağı öğrenmeden yazılan itiraz dilekçesi, doğru mercie ulaşsa bile konusuz kalabilir.
Bilgi talebinin doğru muhatabı
Kuruluşlar çoğu zaman tedbirin gerekçesini müşteriye açıklayamaz. Bu durumda dayanağın öğrenileceği yer, dosyanın bulunduğu savcılık ya da icra dairesidir; kısıtlama numarasının kuruluştan yazılı olarak istenmesi ilk adımdır.
Adım Adım İtiraz Planı
- Kuruluştan, kısıtlamanın hangi kurum ve hangi dosya numarasıyla uygulandığı yazılı olarak istenir.
- Soruşturma dosyası bakımından vekâletname ile inceleme ve suret alma talebi yapılır.
- Elkoyma söz konusuysa, koruma tedbirine itiraz kanunda gösterilen hâkimliğe sunulur.
- Bakiyenin suçla ilgisi bulunmadığını gösteren para akışı, banka ekstreleri ve sözleşmelerle belgelendirilir.
- Ticari faaliyetin durması gibi ağır sonuçlar varsa, tedbirin ölçülülüğü ayrıca tartışılır.
Kripto İşlemlerinin Getirdiği Farklar
Kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri, işlem kayıtlarının ve müşteri tanıma belgelerinin daha ayrıntılı tutulmasını gerektirir. Bu kayıtlar iki yönlü çalışır: hesap sahibinin işlemlerinin meşru kaynağını göstermesini kolaylaştırdığı gibi, açıklanamayan transferlerin de daha görünür olmasına yol açar. Aklama isnadı yöneltilen dosyalarda TCK 282 kapsamındaki değerlendirmenin, öncül suça ilişkin tespitle birlikte ele alınması gerekir.
Yanlış Mercie Yönelmenin Bedeli
- Savcılık tedbirine karşı kuruluşa yazılan şikâyetin hiçbir hukuki sonuç doğurmaması
- İdari nitelikteki askıya alma işlemine karşı adli yargıda yol aranması
- İtirazın süresinde ama görevsiz mercie verilmesi nedeniyle incelemenin gecikmesi
- Tek dilekçede birden çok tedbire itiraz edilerek her birinin ayrı ayrı incelenememesi
Finansal tedbir dosyalarında hız, çoğu zaman argümanın gücü kadar önemlidir. Buradaki değerlendirmeler genel bilgilendirme amacı taşır; blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması sonucu doğrudan etkilediğinden, işlem yapılmadan önce dosya içeriğinin incelenmesi gerekir.