Hesabına erişemeyen kişinin ilk refleksi bankayı aramak olur; oysa kısıtlamanın kaynağı ile itirazın yapılacağı yer çoğu zaman aynı değildir. Bloke kararlarında zaman kaybının büyük bölümü, bu ayrımın baştan yapılmamasından doğar. Bu rehber, MASAK kaynaklı bloke ve paranın izlenmesi sürecinde doğru muhatabı bulma ve başvuruyu kurgulama adımlarına odaklanıyor.
Önce kısıtlamanın hukuki niteliğini tespit edin
Uygulamada birbirine karıştırılan üç farklı durum vardır ve her birinin muhatabı ayrıdır:
- İşlemin ertelenmesi: 5549 sayılı Kanun kapsamında şüpheli işlem sonrası geçici olarak askıya alma
- Adli elkoyma: soruşturma kapsamında hâkim kararıyla hesap ve varlıklara elkonulması
- Bankanın kendi kararı: sözleşmeye veya kendi risk politikasına dayanan hesap kısıtlaması
Üçüncü ihtimalde ortada adli bir karar yoktur; bu durumda savcılığa dilekçe vermek sonuç doğurmaz, muhatap doğrudan bankadır ve uyuşmazlık özel hukuk yoluna aittir. Birinci ve ikinci ihtimalde ise itirazın gideceği yer soruşturma dosyasıdır.
Doğru merciye ulaşmanın yolu: dosya numarasını öğrenmek
Banka çoğu zaman kısıtlamanın sebebini müşteriye açıklamakla yükümlü değildir. Bu nedenle ilk adım, kısıtlamanın bir adli karara dayanıp dayanmadığını yazılı olarak sormaktır. Adli karar varsa hangi Cumhuriyet başsavcılığının hangi soruşturma numarasıyla işlem yaptığı öğrenilmeli, itiraz da o dosya üzerinden yapılmalıdır. Elkoyma kararlarına karşı itiraz ceza muhakemesinin genel itiraz usulüne tabidir; ilgili hâkimliğe verilen dilekçe, kararı veren merci aracılığıyla üst denetime taşınır.
Paranın izlenmesi savunmanın merkezindedir
TCK 282 kapsamındaki aklama isnadında belirleyici olan, paranın öncül suçla bağlantısıdır. Savunmanın gücü, hesaba giren tutarların kaynağını kesintisiz biçimde gösterebilmesine bağlıdır. Bunun için hazırlanacak dosya şu unsurları içermelidir:
- Bloke edilen tutarın hangi tarihte hangi hesaptan geldiğini gösteren hareket dökümü
- Kaynak işlemin dayanağı olan sözleşme, fatura, tapu veya satış belgesi
- Vergisel beyan ve kayıtlarla uyum tablosu
- Karşı tarafla yazışmalar ve işlemin ticari gerekçesini gösteren yazışma dökümü
- Kripto varlık söz konusuysa cüzdan adresi ve transfer kayıtlarının tarih sıralı dökümü
Kripto ve ödeme kuruluşları için ek katman
SPK kripto düzenlemeleri ve 5411 sayılı Kanun kapsamındaki kuruluşlarda kayıtlar farklı sistemlerde tutulur. Platform kayıtları ile banka kayıtları arasındaki tarih ve saat farkları, izleme zincirinde yapay kopukluk yaratabilir. Bu nedenle iki kaynaktan alınan dökümler tek bir zaman çizelgesinde birleştirilmeli, uyuşmazlık varsa nedeni dilekçede açıklanmalıdır.
Beklerken yapılabilecekler
Bloke süreci uzadığında maaş, nafaka veya işletme gideri gibi zorunlu ödemeler için kısmi çözüm talebi ayrıca gündeme getirilebilir. Bu talep ana itirazdan bağımsız kurgulanmalı ve zorunluluk belgeyle desteklenmelidir.
Bu metin bilgilendirme amaçlıdır; blokenin dayanağı ve dosyanın aşaması değiştikçe izlenecek yol da değişir. Somut durumda belgelerinizi bir hukukçuyla birlikte değerlendirmeniz önerilir.