Elektronik ortamda uygulanan haciz, borçlunun çoğu zaman haberdar olmadan hesabının bloke edilmesiyle fark edilir. Bu noktada verilen ilk tepkinin türü belirleyicidir: her itiraz aynı kapıya yapılmaz. İcra ve İflas Kanunu farklı hukuki kurumları farklı mercilere bağlar; bu ayrım bilinmeden yazılan dilekçe süre işlerken sonuçsuz kalır.
Üç Farklı Kurum, Üç Farklı Kapı
Uygulamada birbirine karıştırılan üç yol vardır. Takibe ve borca yönelik itiraz, ödeme emrine karşı icra dairesine yapılır. İcra dairesinin işleminin kanuna veya olaya uygun olmadığı iddiası ise şikayet yoluyla icra mahkemesine taşınır. Borcun bulunmadığının veya ödendiğinin tespiti gibi esasa ilişkin talepler bakımından ise ayrı dava yolları gündeme gelir. E-haciz özelinde uyuşmazlık genellikle ikinci gruba, yani işlemin usulüne yönelik şikayete girer.
Haczedilemezlik İddiasında Zamanlama
Maaş hesabı, emekli aylığı, asgari geçim tutarı, nafaka alacağı ve bazı sosyal ödemeler bakımından haczedilemezlik iddiası gündeme gelebilir. Burada kritik nokta, hesabın niteliğinin kanıtlanmasıdır: bankadan alınacak hesap türü yazısı, işveren yazısı veya kurum kaydı olmadan yapılan başvurular çoğunlukla sonuçsuz kalır. Ayrıca hesaba giren tutarın kaynağı karışıksa, yani maaş dışı girişlerle birlikte tutuluyorsa, iddianın kapsamı daralabilir. Bu nedenle haciz uygulandığı gün hesap dökümünün kaynak bazında alınması önerilir.
Başvuru Öncesi Kontrol Sırası
- Takip dosyası numarası ve haczi uygulayan icra dairesi tespit edilir.
- Ödeme emrinin tebliğ edilip edilmediği, edildiyse tarihi doğrulanır.
- Bloke tutarı ile takip dosyasındaki alacak tutarı karşılaştırılır.
- Hesabın niteliği ve giren tutarın kaynağı belgelenir.
- Şikayet dilekçesinde kaldırılması istenen işlem tereddütsüz gösterilir.
Tebligat Sorunu Fark Edildiğinde
Borçlunun takipten hiç haberdar olmadığı hallerde asıl mesele haciz değil, tebligatın usulüne uygun yapılıp yapılmadığıdır. Bu durumda dosyanın tebligat parçası ayrıca incelenmeli, adres kaydı ile tebliğ evrakı karşılaştırılmalıdır. Usulsüz tebligat iddiası ile haczin kaldırılması talebi tek dilekçede birbirine karışırsa, mahkeme talebi hangi çerçevede inceleyeceğini belirlemekte zorlanır; bu da sonucu geciktirir.
Sık Görülen Yönlendirme Hataları
- Bankaya dilekçe verilerek blokenin kaldırılmasının beklenmesi, oysa muhatabın icra dairesi olması
- Şikayet süresi geçtikten sonra aynı iddianın tekrar dile getirilmesi
- Fazla haczin varlığında istihkak ve şikayet yollarının karıştırılması
- Üçüncü kişiye ait hesabın haczinde hak sahibinin dosyaya hiç girmemesi
Bu rehber genel bilgilendirme sunar; takibin türü, tebligatın durumu ve hesabın niteliği izlenecek yolu doğrudan etkiler. Hesabınıza uygulanan bir bloke ile karşılaştığınızda, dosyayı bir hukukçuyla birlikte incelemeniz zaman kaybını önler.