Ödeme ve elektronik para kuruluşları üzerinden yapılan transferlerde, hesabın bir soruşturma dosyası nedeniyle bloke edilmesi giderek daha sık karşılaşılan bir durumdur. Hesap sahibi çoğu zaman ne dosya numarasını ne de blokenin dayanağını bilir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar, kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin sermaye piyasası düzenlemeleri ve TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığını aklamaya ilişkin 282. maddesi bu tablonun hukuki çerçevesini oluşturur.
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Etmek
Atılacak ilk adım, kısıtlamanın kim tarafından konulduğunu netleştirmektir. Kuruluşun kendi iç risk politikası gereği uyguladığı geçici kısıtlama ile savcılık ya da mahkeme kararına dayanan elkoyma birbirinden tamamen farklı sonuçlar doğurur. İlkinde muhatap kuruluş, ikincisinde ise soruşturmayı yürüten makamdır. Yanlış muhataba yazılan dilekçe, sonuç doğurmadığı gibi itiraz süresini de tüketebilir.
Süreci Yönetirken Sırayla Yapılacaklar
- Kuruluştan kısıtlamanın tarihi ve dayanağı yazılı olarak istenir.
- Soruşturma dosyası varsa dosya numarası öğrenilip vekâletle dosyaya erişim talep edilir.
- Kısıtlama koruma tedbirine dayanıyorsa, kanunda gösterilen mercie ve süresinde itiraz edilir.
- Hesaba giren tutarların meşru kaynağı belgelerle eşleştirilir.
- Mağdur beyanları varsa, hangi transferle ilişkilendirildiği transfer bazında ayrıştırılır.
Kaynak İspatının Belgesel Kurgusu
Bu dosyalarda savunmanın merkezi, paranın nereden geldiğidir. Ücret bordrosu, satış faturası, tapu veya araç satış belgesi, kripto varlık platformundan alınan işlem dökümü ve banka ekstresi tek bir zaman çizelgesinde birleştirildiğinde, tesadüfi görünen hareketler açıklanabilir hale gelir. Döküm alınırken işlem kimliklerinin ve cüzdan adreslerinin kesilmeden aktarılması önemlidir; eksik döküm, açıklamayı zayıflatır.
Usule Aykırı İşlemin Bedeli
- İtirazın süresi geçtikten sonra yapılması ve esasa girilmeden reddi.
- Kuruluşa yapılan başvurunun adli mercie yapılmış sayılacağı varsayımı.
- Bloke sürerken hesap üzerinden yeni işlem denenmesi ve bunun dosyaya olumsuz yansıması.
- Şirket hesaplarında temsile yetkili kişi dışında bir kişinin başvuru yapması.
- Yükümlü sıfatı taşıyan işletmelerde iç kontrol ve bildirim kayıtlarının hazır tutulmaması.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada blokenin dayanağı ve itiraz mercii değişebilir. Hesabınıza kısıtlama konulduğunda, ilk yazışmayı göndermeden önce dosyanın niteliğini bir hukukçuyla birlikte belirlemeniz zaman kaybını önler.