Elektronik haciz, borçlunun hesaplarına fiziki bir işleme gerek kalmadan ve çoğu zaman haberi olmadan bloke konulması sonucunu doğurur. Bu hız, alacaklı için avantaj yaratırken borçlu bakımından hatalı işlemlerin fark edilmesini geciktirir. İİK ve HMK çerçevesinde hazırlanan bu kontrol listesi, e-haciz kaynaklı usul hatalarını erken tespit etmeye odaklanır.
E-Haczin Klasik Hacizden Ayrıldığı Noktalar
Klasik hacizde tutanak, muhafaza ve fiili tespit vardır; e-hacizde ise işlem sistem üzerinden gerçekleşir ve borçlu çoğu kez sonucu bankadan öğrenir. Bu fark, itirazın dayanacağı olguyu da değiştirir: tartışma genellikle haczin fiiline değil, dayanağına ve kapsamına yönelir. Dolayısıyla ilk bakılacak yer icra dosyasının kendisidir.
Bloke Öğrenildiğinde İlk Kontroller
- Ödeme emrinin usulüne uygun tebliğ edilip edilmediği ve takibin kesinleşip kesinleşmediği
- Haczedilen hesabın maaş, emekli aylığı veya nafaka gibi özel korumaya tabi bir ödeme hesabı olup olmadığı
- Bloke tutarının takip konusu alacak ve fer'ilerini aşıp aşmadığı
- Aynı alacak için birden fazla dosyadan mükerrer haciz uygulanıp uygulanmadığı
- Üçüncü kişiye ait ortak hesap veya müşterek bakiye bulunup bulunmadığı
Haczedilmezlik ve Şikayet Yolu
Kanun, ücret ve maaşlarda ancak belirli bir kısmın haczine izin verir; nafaka alacakları bakımından ise ayrı bir düzen öngörülmüştür. Bu sınırların aşıldığı hallerde başvurulacak yol, alacağın esasına itiraz değil, işlemin kanuna aykırılığına dayanan şikayettir. Yolun yanlış seçilmesi, esasen haklı olan talebin süre yönünden değerlendirilmeden reddine yol açabilir.
Alacaklı Tarafında Usul Riski
E-haciz alacaklı bakımından da risksiz değildir. Takip dayanağı belgenin niteliği, borçlunun sıfatı ve takip türünün doğru seçilmemesi halinde konulan bloke kaldırılır ve dosya geriye sarar. Ayrıca kapsam dışı bir hesaba yönelen işlem, sorumluluk tartışması doğurabilir. Bu nedenle haciz talebinden önce dosyanın kesinleşme durumu ve tebligat zinciri kontrol edilmelidir.
Blokenin Kaldırılması Sürecinde Takvim
Şikayet ve itiraz yolları süreye bağlıdır ve bekleyerek geçen her gün, hesabın kullanılamaması anlamına gelir. Tebliğ tarihleri, öğrenme tarihi ve başvuru son günleri tek bir takvimde tutulmalı; başvuru yapılırken belgelerin eksiksiz sunulması için son günden önce ara kontrol tarihi belirlenmelidir.
Aktarılanlar genel bilgilendirme niteliğindedir. Her icra dosyası, takip türü ve tarafların sıfatına göre farklı sonuç doğurabilir; hesabınıza bloke konulduğunda dosya örneği üzerinden hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.