İlamsız takip, elinde ilam bulunmayan alacaklıya hızlı bir yol sunar; buna karşılık borçlu tarafında süreler çok kısadır ve kaçırılan bir gün geri alınamaz. İİK ve HMK çerçevesinde ödeme emrinin tebliğinden sonraki ilk hafta, hem itiraz hem de mal beyanı bakımından belirleyicidir. Bu rehber, iki taraf için de usule aykırı işlem riskini azaltan kontrol noktalarını sıralar.
Ödeme Emri Tebliğinden Sonraki İlk Hafta
Borçlu, ödeme emrine itirazını icra dairesine yöneltir; takibin durması bu itiraza bağlıdır. İmzaya ve borca itiraz ayrı sonuçlar doğurduğundan, itiraz dilekçesinde hangi unsura karşı çıkıldığı açıkça yazılmalıdır. İmzaya itiraz edilmemesi, senedin altındaki imzanın kabul edilmiş sayılması sonucunu doğurur ve sonraki aşamada bu eksik telafi edilemez.
Mal Beyanının Kapsamı ve Sık Yapılan Hatalar
- Beyanın yalnızca taşınmazlarla sınırlı tutulup gelir kalemlerinin yazılmaması
- Üçüncü kişilerdeki alacakların ve banka hesaplarının atlanması
- Borcu karşılamaya yetmeyen malvarlığının nedeni açıklanmadan bildirilmesi
- Beyanın icra dosyasına değil yanlış bir mercie sunulması
- Süresi içinde beyanda bulunulmamasının yaptırım doğurabileceğinin gözden kaçması
Alacaklı Tarafı İçin Usul Denetimi
- Takip talebinde alacağın dayanağı ve talep edilen faiz türü doğru gösterilmiş midir?
- Borçlunun adresi güncel mi, tebligat usulüne uygun yapılmış mıdır?
- İtiraz gelmişse itirazın iptali ya da kaldırılması yollarından hangisinin şartları oluşmuştur?
- Haciz talebi için öngörülen süre takvime işlenmiş midir?
- Talep edilen haciz kalemleri, haczedilemeyecek mal ve haklar bakımından süzülmüş müdür?
Tebligat Kaynaklı Riskin Yönetimi
Uygulamadaki usul sorunlarının önemli bölümü tebligatın yapılış biçiminden doğar. Tebligat parçasındaki şerhin mevzuata uygun olup olmadığı, komşuya veya muhtara tesliminin şartlarının gerçekleşip gerçekleşmediği kontrol edilmelidir. Usulsüz tebligat iddiası ileri sürülecekse öğrenme tarihinin nasıl belgelendiği baştan planlanmalıdır; aksi halde itiraz süre yönünden reddedilebilir.
Dosya Takvimini Tek Tabloda Tutmak
Ödeme emri tebliğ tarihi, itiraz son günü, mal beyanı son günü, haciz talebi süresi ve dosyanın yenilenmesi gereken tarih aynı tabloda izlenmelidir. Bu tablo, hem borçlu hem alacaklı için usule aykırı işlem riskini en aza indiren en pratik araçtır.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi niteliğindedir. Takip türü, senedin niteliği ve tarafların sıfatı süreleri değiştirebileceğinden, dosya özelinde bir avukatla değerlendirme yapılması önerilir.