İcra takibinde borçlunun elindeki en etkili araç, süresi içinde ve doğru biçimde yapılmış bir itirazdır. İİK ve HMK çerçevesinde işleyen bu süreçte itirazın süresi, mercii ve içeriği takip türüne göre değişir. Yanlış yere verilen ya da içeriği eksik bir itiraz, borçlunun haklı olduğu bir dosyada dahi takibin kesinleşmesiyle sonuçlanabilir.
Hangi Takip Türü, Hangi İtiraz
İlamsız takipte ödeme emrine itiraz icra dairesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurur. Kambiyo senetlerine özgü takipte ise itiraz icra hukuk mahkemesine yöneltilir, süresi daha kısadır ve itiraz tek başına takibi durdurmaz; ayrıca tedbir kararı istenmesi gerekir. İlamlı takipte ise itiraz değil, icranın geri bırakılması istemi söz konusudur. İlk adım, elinizdeki ödeme emrinin hangi türe ait olduğunu belirlemektir.
İtiraz Dilekçesinde Bulunması Gerekenler
- Borcun tamamına mı yoksa bir kısmına mı itiraz edildiği; kısmi itirazda kabul edilen tutarın açıkça yazılması
- İmzaya itiraz varsa bunun ayrıca ve açıkça belirtilmesi
- Faiz oranına, faiz başlangıç tarihine ve vekâlet ücretine yönelik itirazların ayrı gösterilmesi
- Yetki itirazının, esasa ilişkin itirazla birlikte ve yetkili icra dairesi gösterilerek yapılması
- Zamanaşımı ileri sürülüyorsa dayanağının belirtilmesi
Sıkça Yapılan Usul Hataları
- Kambiyo takibinde itirazın icra dairesine verilerek sürenin boşa geçirilmesi
- İmzaya itirazın genel borç itirazı içine gizlenmesi ve ayrıca belirtilmemesi
- Kısmi itirazda kabul edilen miktarın yazılmaması nedeniyle itirazın geçersiz sayılması
- Tebligattaki usulsüzlüğün şikâyet yoluyla değil, itiraz yoluyla ileri sürülmesi
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin şikâyetin süresinde yapılmaması
İtiraz ile Şikâyet Ayrımı
İtiraz borcun kendisine yöneliktir; şikâyet ise icra dairesinin işleminin hukuka ya da olaya aykırı olduğu iddiasına dayanır. Usulsüz tebligat, haciz sınırlarının aşılması ya da satış işlemindeki aykırılıklar şikâyet konusudur ve icra hukuk mahkemesine yöneltilir. İki yolun karıştırılması, en sık görülen usule aykırı işlem sebeplerinden biridir.
İtirazdan Sonraki Aşama
Takip durduğunda alacaklı, itirazın iptali davası açabilir ya da elindeki belgeye göre itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Borçlu bakımından bu aşamada asıl mesele, itiraz dilekçesinde ileri sürülmemiş bir savunmanın sonradan dinlenip dinlenmeyeceğidir. Bu nedenle itiraz metninin kapsamı baştan geniş ve düzenli kurulmalıdır.
Yukarıdaki açıklamalar genel çerçeve sunar. Takibin dayanağı, tebligat tarihi ve borcun niteliği izlenecek yolu değiştirir; süreler çok kısa olduğundan ödeme emrini aldığınız gün hukuki destek almanız önem taşır.