Hesabına erişemeyen kişinin ilk tepkisi bankayı aramak olur; oysa blokenin kaynağı çoğu zaman bankanın kendi kararı değildir. 5549 sayılı Kanun kapsamındaki işlem askıya alma tedbiri, ceza soruşturması çerçevesinde verilen elkoyma kararı ve bankanın kendi risk politikası birbirinden farklı hukuki rejimlere tabidir. Bu rehber, blokenin türünü teşhis etmekten itiraz süresini korumaya kadar olan adımları, süre kaybı riskini öne çıkararak anlatıyor.
Blokenin Kaynağını Doğru Teşhis Etmek
İtiraz edilecek merci, blokeyi kimin koyduğuna göre değişir. Bankadan alınacak yazılı bilgi talebinde; işlemin dayanağı, tarihi ve hangi kurumun talimatına istinaden uygulandığı sorulmalıdır. Sorgulanmadan yapılan itiraz, çoğu kez yetkisiz mercie başvuru nedeniyle reddedilir ve bu sırada asıl süre işlemeye devam eder.
Askıya Alma ile Elkoyma Arasındaki Fark
- Askıya alma, belirli bir işlemi geçici olarak durduran idari nitelikte bir tedbirdir ve süresi sınırlıdır.
- Elkoyma, soruşturma kapsamında hâkim veya mahkeme kararına dayanır; kanun yolu ceza usulü hükümlerine göre işler.
- Bankanın kendi sözleşmesel gerekçesiyle uyguladığı kısıtlama ise 5411 sayılı Kanun ve sözleşme hükümleri çerçevesinde tartışılır.
Süre Riskinin Doğduğu An
Ceza usulü kapsamındaki koruma tedbirlerine itiraz, kararın öğrenilmesinden itibaren kısa bir süreye bağlıdır ve uygulamada bu süre yedi gün olarak işler. Kritik nokta şudur: hesap sahibi çoğu zaman kararı tebliğle değil, kart işleminin reddedilmesiyle öğrenir. Bu tarihin nasıl belgelendiği, süre itirazıyla karşılaşıldığında belirleyici olur. Bankadan alınan işlem reddi kaydı, mobil uygulama bildirimi ve müşteri hizmetleri görüşme numarası bu nedenle saklanmalıdır.
Dosyaya Hazırlanacak Belgeler
- Bloke öncesi ve sonrası dönemi kapsayan hesap hareket dökümü
- Paranın kaynağını gösteren belgeler: maaş bordrosu, tapu, satış sözleşmesi, kripto varlık alım kayıtları
- Karşı taraf bilinmiyorsa gönderen hesaba ilişkin dekont ve açıklama alanları
- Varsa ifade tutanağı ve soruşturma numarası
Paralel Yürüyen Ceza Riski
Hesabına bilmediği bir para giren kişi çoğu kez yalnızca mağdur değil, aynı zamanda şüpheli sıfatıyla da anılabilir. TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçuna ilişkin 282. maddesi bu noktada gündeme gelir. Bu nedenle blokenin kaldırılmasına yönelik dilekçe ile ifade savunması aynı anlatıyı taşımalı, birbiriyle çelişmemelidir. Kripto varlık işlemlerinde ayrıca SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında platformdan alınacak işlem geçmişi önem taşır.
Yazılanlar genel bilgilendirme amacı taşır; her dosyada blokenin dayanağı ve tarihler farklı sonuç doğurabilir. İtiraz süresi kısa olduğundan, kararı öğrendiğiniz gün bir hukukçuya danışmanız önerilir.