İcra takibinde borçlunun elindeki en güçlü araç, çoğu zaman kısa süreli bir itiraz hakkıdır. Bu pencere kapandığında takip kesinleşir ve tartışma alanı belirgin biçimde daralır. Haciz aşamasına gelmiş bir dosyada yapılacak ilk iş, hangi işleme karşı hangi yolun açık olduğunu doğru ayırmaktır.
İtiraz mı, Şikâyet mi
İİK sisteminde bu iki kavram farklı şeylerdir. Ödeme emrinin içeriğine, yani borcun kendisine veya imzaya yönelik karşı çıkış itirazdır ve icra dairesine yapılır. İcra müdürlüğünün yaptığı bir işlemin kanuna aykırı olduğu iddiası ise şikâyettir ve icra mahkemesine yöneltilir. İlamsız takipte ödeme emrine itiraz süresi yedi gün olup, icra dairesi işlemlerine karşı şikâyet için de kural olarak yedi günlük süre öngörülmüştür. Kambiyo senetlerine mahsus takipte süre ve usul farklıdır; bu ayrım atlanırsa dilekçe süresinde verilmiş sayılmaz.
Haciz Sonrası Kontrol Listesi
- Haciz tutanağı temin edilir; haczedilen malın cinsi ve kıymet takdiri incelenir.
- Haczedilemeyecek mal ve haklara ilişkin sınırlamaların ihlal edilip edilmediği kontrol edilir.
- Maaş haczinde kesinti oranının kanuni sınırı aşıp aşmadığına bakılır.
- Üçüncü kişiye ait mal haczedilmişse istihkak yolu ve süresi ayrıca değerlendirilir.
- Kıymet takdirine itiraz için öngörülen süre takvime işlenir.
Süresinde Yapılmayan İtirazın Sonucu
Süre kaçırıldığında takip kesinleşir; ancak bu, her yolun kapandığı anlamına gelmez. Borcun bulunmadığı iddiası menfi tespit ya da ödeme yapılmışsa istirdat davasıyla ileri sürülebilir. Bununla birlikte bu davalar kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz; teminat ve tedbir talebi ayrıca kurgulanmalıdır. Yani süreyi kaçırmanın bedeli, ispat yükü ve masraf yönünden ağırlaşan bir sürece geçmektir.
Alacaklı Tarafında Zaman Yönetimi
Alacaklı açısından da takvim işler. İtirazla duran takipte itirazın kaldırılması ya da iptali için başvuru sürelerinin kaçırılması, takibin düşmesine yol açar. Ayrıca haczin hukuki değerini koruması için hacizden sonra satış talebinin kanuni süre içinde yapılması gerekir; bu talep zamanında yapılmazsa haciz düşer ve tüm süreç yeniden kurulur.
Dosya Düzeni
Tebligat parçası, ödeme emri, haciz tutanağı ve tüm dilekçelerin tarih sırasıyla tutulduğu tek bir dosya, HMK ve İİK usulünde yapılacak her itirazın dayanağıdır. Özellikle tebliğ tarihi, sürelerin tamamının başlangıç noktası olduğu için ayrıca not edilmelidir.
Yukarıdaki açıklamalar genel bilgi amaçlıdır. Takibin türü, senedin niteliği ve tebligatın usulü sonucu doğrudan etkiler. Süreler çok kısa olduğundan, ödeme emri elinize ulaştığı gün değerlendirme yaptırmanız önerilir.