Bir banka hesabına erişimin aniden kapanması, çoğu zaman hesap sahibine gerekçesi açıklanmadan gerçekleşir. Bu durumda yapılacak ilk iş şikâyet dilekçesi yazmak değil, blokenin hangi mekanizmadan kaynaklandığını tespit etmektir; çünkü izlenecek yol ve süreler buna göre tamamen değişir.
İdari Tedbir ile Adli El Koyma Ayrımı
Blokenin arkasında iki farklı kaynak olabilir. Birincisi, 5411 ve 5549 sayılı Kanunlar kapsamında yükümlü kuruluşların şüpheli işlem bildirimi ve buna bağlı olarak uygulanan idari nitelikli tedbirlerdir. İkincisi, yürütülen bir soruşturma çerçevesinde verilen ve malvarlığına el koymayı içeren adli karardır. İdari tedbire karşı izlenecek yol ile adli karara karşı izlenecek yol farklıdır: birinde idari başvuru ve idari yargı, diğerinde ceza usulüne göre itiraz gündeme gelir. Yanlış merci seçimi, sürenin boşa geçmesi anlamına gelir.
Sürenin Başladığı An
Uygulamada en çok kaybedilen zaman, hesap sahibinin bankadan sözlü açıklama beklediği dönemdir. Sürelerin işlemeye başlaması için kararın öğrenilmiş olması yeterli olabileceğinden, ilk gün yazılı bir bilgi talebi yapılmalı ve bu talebin tarihi kayıt altına alınmalıdır. Şubeyle yapılan görüşmeler, tarih ve görüşülen kişi bilgisiyle birlikte not edilmelidir.
Kaynak İspatı Dosyası
- Hesaba giren tutarların her biri için dayanak belge eşleştirilir: fatura, sözleşme, satış bedeli, maaş bordrosu ya da miras intikali.
- Nakit girişler ayrı bir başlıkta toplanır ve kaynağı belgelendirilir.
- Yurt dışı transferlerde gönderen taraf ve işlem gerekçesi ayrıca açıklanır.
- Kripto varlık alım satımı varsa platform ekstreleri ve vergi beyanları eklenir.
- Ticari faaliyet varsa defter kayıtları ile hesap hareketleri karşılaştırmalı tabloya dökülür.
Aklama İsnadına Karşı Savunmanın Ekseni
TCK 282 kapsamındaki aklama suçu, öncül bir suçtan elde edilen değerin varlığını gerektirir. Savunma bu nedenle iki yönlü kurulur: öncül suç iddiasının somut olarak ortaya konulamadığı ve malvarlığının meşru kaynağının belgeyle gösterilebildiği. Genel nitelikte beyanlar bu dosyalarda sonuç vermez; her tutarın izlenebilir bir kaynağa bağlanması gerekir. SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri kapsamında lisanslı bir platform üzerinden işlem yapılmış olması da izlenebilirliği destekler.
Blokenin Kapsamını Daraltmak
- Tedbirin tüm hesapları mı yoksa belirli işlemleri mi kapsadığı netleştirilir.
- Zorunlu giderler ve nafaka gibi ödemeler için kısmi serbesti talep edilebileceği değerlendirilir.
- Ticari faaliyetin durmasından doğan zarar, tedbirin ölçülülüğü tartışmasında dile getirilir.
- Şüpheye konu tutar ile bloke edilen toplam tutar arasındaki oransızlık ayrıca ileri sürülür.
Yukarıdaki çerçeve genel bilgilendirme amaçlıdır. Blokenin dayanağı, hesap hareketlerinin yapısı ve varsa soruşturmanın kapsamı izlenecek yolu değiştirir. Belirsizliğin uzaması zarar doğurduğundan, blokeyi öğrendiğiniz ilk günlerde hukuki değerlendirme yaptırmanız yerinde olur.