Maaş üzerine konulan haczin borçlu açısından zorlayıcı yanı, çoğu zaman işverene gelen müzekkereyle birlikte öğrenilmesi ve buna karşı kullanılabilecek yolların kısa sürelere bağlı olmasıdır. İİK ve HMK çerçevesinde burada iki farklı yol vardır: takibin kendisine yönelik itiraz ve haczin usulüne yönelik şikâyet. İkisini karıştırmak, hak kaybının en yaygın sebebidir.
Önce Dayanağı Ayırt Edin
Takip ilamsız mı, kambiyo senedine mi dayanıyor, yoksa bir mahkeme ilamının icrası mı? İlamsız takipte ödeme emrine süresinde itiraz takibi durdurur; kambiyo takiplerinde itiraz icra mahkemesine yapılır ve kural olarak takibi kendiliğinden durdurmaz. İlama dayalı takiplerde ise borca itiraz yolu kapalıdır, tartışma ancak ödeme, zamanaşımı veya ilamın kapsamı üzerinden yürütülebilir. Dosya örneğinin icra dairesinden alınıp dayanağın okunması ilk iştir.
Kesinti Oranı ve Haczedilemeyen Kalemler
Maaş haczinde kesinti, kanunda öngörülen orana bağlıdır ve ücretin tamamının kesilmesi kural olarak mümkün değildir. Nafaka alacakları bakımından ayrı bir rejim uygulanır. Uygulamada sık rastlanan usulsüzlükler şunlardır:
- Birden çok dosya için aynı anda sınırın üzerinde kesinti yapılması
- Ücret dışı sosyal yardım veya tazminat kalemlerinin ayrıştırılmaması
- Emekli aylığı gibi özel korumaya tabi gelirlerde rıza olmaksızın kesinti
- İşverenin müzekkereye eksik ya da yanlış bildirimde bulunması
Şikâyet Yolunun Zamanlaması
Haczin usulüne aykırılığı iddiası icra mahkemesine şikâyet yoluyla ileri sürülür ve öğrenmeden itibaren işleyen kısa süreye tabidir. Kamu düzenine aykırılık hâllerinde süresiz şikâyet mümkün olsa da her usulsüzlük bu kapsamda değildir; bu nedenle süre geçmiş varsayımıyla hareket etmek yerine öğrenme tarihi belgelenmelidir. Bordro, işveren yazısı ve dosya UYAP kaydı öğrenme anını gösterir.
Dosya Hazırlığında Somut Belgeler
- İcra dosyasının tam örneği ve haciz müzekkeresi
- Son üç döneme ait bordro ve banka hesap dökümü
- Gelirin niteliğini gösteren işveren yazısı
- Aynı ücrete konulmuş diğer hacizlerin sıra cetveli bilgisi
- Varsa ödeme, taksitlendirme veya haricen tahsil belgeleri
Kesinti Sürerken Kullanılabilecek Seçenekler
İtiraz ve şikâyet dışında, borçlunun icra dairesinde taahhütte bulunması veya alacaklıyla protokol yapması gündeme gelebilir. Taahhüdün sonuçları ağır olabildiğinden metnin içeriği dikkatle kurulmalıdır. Ödeme gücünün gerçekçi hesaplanmaması, kısa sürede yeni bir icrai işlemle karşılaşmaya yol açar.
Yukarıdaki bilgiler yol gösterici niteliktedir; takibin türü ve dosyadaki işlem tarihleri sonucu doğrudan etkiler. Kesintiye ilişkin bir bildirim aldıysanız, süreler işlemeye devam ettiği için gecikmeden hukuki destek almanız önerilir.