Elektronik para ve ödeme kuruluşları üzerinden yapılan işlemlerde hesabın kısıtlanması, kullanıcı için çoğu zaman hiçbir açıklama olmadan başlar. Arkasında bir şüpheli işlem bildirimi, bir soruşturma kapsamındaki tedbir kararı ya da kurum içi risk değerlendirmesi bulunabilir. 5411 ve 5549 sayılı kanunlar ile sermaye piyasası mevzuatının kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri ve TCK'nın 282. maddesindeki aklama suçu bu alanda iç içe geçer.
Kısıtlamanın kaynağını ayırt etmek
İlk yapılması gereken, kısıtlamanın adli bir karara mı yoksa kuruluşun kendi iç kontrol mekanizmasına mı dayandığını öğrenmektir. Adli bir el koyma veya tedbir söz konusuysa muhatap kuruluş değil, kararı veren mercidir ve bu karara karşı ceza muhakemesi kuralları çerçevesinde itiraz yolu işletilir. Kuruluşun kendi kararı söz konusuysa, çerçeve sözleşme hükümleri ve bilgi talebi üzerinden ilerlenir. Bu ayrım yapılmadan gönderilen yazışmalar zaman kaybından ibaret kalır.
Fon kaynağını gösteren belgeler
- Paranın hesaba nereden geldiğini gösteren transfer kayıtlarının tamamı.
- Gelirin dayanağını gösteren belgeler: maaş bordrosu, satış sözleşmesi, fatura veya vergi beyanı.
- Kripto varlık alım satımı varsa platform işlem geçmişinin dönemsel dökümü.
- Karşı tarafla yapılan yazışmaların ve ilan metinlerinin kayıtları.
- Varsa daha önce yapılan şikâyet veya ihbar başvurularının örnekleri.
Mağdur mu, şüpheli mi
Bu dosyalarda kişinin konumu her zaman baştan belli olmaz. Dolandırıcılık mağdurunun hesabına giren para nedeniyle kendisinin de inceleme kapsamına alınması ya da iyi niyetle yapılan bir alım satımın aklama şüphesi doğurması mümkündür. Bu nedenle savcılığa verilecek beyan, olayın kronolojisini belgelerle birlikte anlatan bir metin olarak hazırlanmalı; sözlü açıklamalarla yetinilmemelidir.
Delil eksikliğinin somut sonucu
Fon kaynağını gösteren kayıtların sunulamaması hâlinde, teknik olarak temiz bir işlem dahi izah edilemeyen bir hareket olarak değerlendirilebilir. Özellikle nakde dayalı işlemlerde, kaynağın belgelendirilememesi kısıtlamanın uzamasına yol açar. Kayıtlar platform tarafında sınırlı süre tutulabildiğinden, dökümlerin gecikmeden talep edilmesi gerekir.
Kısa uyarı
Bu alanda mevzuat sık güncellendiğinden, işlem tarihinde yürürlükte olan düzenlemeye göre değerlendirme yapılması şarttır. Metin genel bilgilendirme amacı taşır; hesabınıza ilişkin somut durumda, ifade veya beyan öncesinde hukuki destek alınması önem taşır.