Kira bedeline yapılan zammın hukuka uygun olup olmadığı tartışması, çoğu dosyada artış bildiriminin kiracıya ulaştığı gün başlar. Bu rehber, artışa itiraz etmek isteyen kiracı ile artışı geçerli kılmak isteyen kiraya verenin izlemesi gereken başvuru adımlarını ve bildirimin geç ulaşmasının bu adımları nasıl bozduğunu ele alıyor.
Artış Bildirimi Ne Zaman Sonuç Doğurur
Türk Borçlar Kanunu, yenilenen kira dönemlerinde uygulanacak artış oranını tüketici fiyat endeksindeki on iki aylık ortalamalara göre değişim oranıyla sınırlar. Uygulamadaki asıl çekişme çoğu zaman oranın kendisi değil, bildirimin ulaşma anıdır. Yeni dönem başlamadan kiracıya ulaşmayan bir artış talebi o dönem için kendiliğinden bağlayıcı hâle gelmez; kiraya verenin kira bedelinin tespiti davasına yönelmesi gerekebilir.
Kiracı Açısından İtirazın Kurgusu
Kiracı, ödeme yaparken hangi hukuki konumda olduğunu net biçimde ortaya koymalıdır. Fazla istenen tutarı ihtirazi kayıt koymadan ve açıklama yazmadan ödemek, sonraki aşamada iradenin artışa katıldığı yönünde yorumlanabilir. Bu nedenle:
- Banka açıklamasına dönem ve ay bilgisi yazılmalı, ödemeler nakit yerine hesaba yapılmalıdır.
- Artışa katılmadığını bildiren yazılı cevap, bildirimi alır almaz karşı tarafa iletilmelidir.
- Endeks hesabı ay ay çıkarılıp bildirimdeki tutarla karşılaştırılmalıdır.
Tebligat Gecikmesi Dosyayı Nasıl Zayıflatır
Bildirim adrese geç ulaştığında iki ayrı zarar doğar: kiraya veren yeni dönem için artışı dayandıracağı tarihi kaybeder, kiracı ise itirazını hazırlayacak zamanı bulamaz. Tebligatın eski adrese çıkarılması, muhatabın adreste bulunmaması üzerine yapılan işlemlerin usulüne uygun tamamlanmaması ve tebliğ tarihinin evrakta okunaksız kalması, bu dosyalarda en sık görülen üç aksaklıktır. Adres kayıt sistemindeki bilgi ile sözleşmedeki adresin uyuşup uyuşmadığı en baştan kontrol edilmelidir.
Uyuşmazlık Büyürse İzlenecek Sıra
- Bildirim, zarf ve tebliğ şerhi taranarak tarih sırasına dizilir.
- Kira sözleşmesindeki artış kaydı ile kanuni sınır karşılaştırılır.
- Konusu para alacağı olan kira uyuşmazlıklarında dava öncesi arabuluculuk aşaması gözden geçirilir.
- Anlaşma sağlanamazsa sulh hukuk mahkemesinde tespit veya alacak talebi yönünden yol seçilir.
- Ödemeler dava boyunca kesilmez; aksi hâlde tartışma temerrüt ve tahliye başlığına kayar.
Kapanış
Yukarıdaki değerlendirmeler genel niteliktedir. Sözleşmenin başlangıç tarihi, artış kaydının yazılış biçimi ve bildirimin ulaşma anı sonucu tümüyle değiştirebileceğinden, dosyanızı bir hukukçuya inceletmeden ödeme veya itiraz stratejisi kurmamanız yerinde olur.