Bir taşınmaz birden çok kişiye aitse, paydaşlardan her biri paylı mülkiyetin sona erdirilmesini, yani ortaklığın giderilmesini isteyebilir. Taşınmaz kiradaysa veya üzerinde kat mülkiyeti kuruluysa, süreç ek dengeleri de beraberinde getirir.
Paydaşın Talep Hakkı ve Zamanlaması
TMK, paydaşın ortaklığın giderilmesini istemesini kural olarak her zaman mümkün kılar; ancak paydaşlar aralarında belirli bir süre bu hakkı kullanmama yönünde anlaşmışsa, o dönem içinde talep sınırlanabilir. Bu nedenle "süre" sorusunun cevabı, önce paydaşlar arasındaki sözleşmesel duruma bakmayı gerektirir.
Aynen Taksim mi, Satış mı?
Mahkeme önce taşınmazın paydaşlar arasında aynen bölünüp bölünemeyeceğini değerlendirir. Bölünme mümkün değilse veya değerini önemli ölçüde düşürecekse, satış yoluyla paylaştırmaya karar verilir ve bedel paylar oranında dağıtılır.
Kira İlişkisinin Etkisi
- Taşınmaz kiradaysa, satış sonrası yeni malikin kira sözleşmesi karşısındaki durumu TBK hükümlerine göre belirlenir.
- Kat mülkiyetine tabi bir bağımsız bölümde 634 sayılı Kanun'un düzeni de gözetilir.
- Kira gelirinin paydaşlar arasında paylaşımı, ortaklık devam ederken ayrı bir uyuşmazlık kaynağı olabilir.
Dosyayı Hazırlarken
Tapu kaydı, veraset ilamı (miras yoluyla gelen paylarda), varsa kira sözleşmesi ve taşınmazın niteliğini gösteren belgeler dosyanın temelidir. Fiili kullanımın paydaşlar arasında nasıl dağıldığı da mahkemenin değerlendirmesinde önem taşır.
Kapanış
Ortaklığın giderilmesi, çoğu zaman uzun süren paydaşlık gerilimlerinin sonlandırılma yoludur. Her taşınmazın fiziki ve hukuki durumu farklı sonuçlar doğurabileceğinden, dava öncesi somut kayıtlarla birlikte bir değerlendirme yaptırmak isabetli olur.