Bir taşınmaz ya da taşınıra birden fazla kişinin ortak malik olduğu hallerde, ortaklığın hukuken sona erdirilmesi paydaşlığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasıyla sağlanır. TMK mülkiyet ilişkisini, TBK genel borç kurallarını, 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu ise bağımsız bölümlere ilişkin özel düzeni belirler. Bu rehber, süre ve aşama boyutuna odaklanır.
İki Yöntem: Aynen Taksim ve Satış
Paydaşlık iki yolla giderilebilir: malın paydaşlar arasında aynen bölüştürülmesi veya satılarak bedelin paylaştırılması. Mahkeme öncelikle aynen taksimin mümkün olup olmadığını araştırır; malın niteliği buna elverişli değilse satış yoluna gidilir. Bu tercih, malın fiziki durumuna ve paydaş sayısına göre şekillenir.
Davanın Süre Bakımından Özelliği
Paydaşlığın giderilmesini isteme hakkı, kural olarak belirli bir hak düşürücü süreye bağlı değildir; paydaşlardan her biri kural olarak her zaman bu davayı açabilir. Buna karşılık paydaşlar aralarında malı bir süre paylı tutma yönünde anlaşmış olabilir; böyle bir anlaşma dava hakkını geçici olarak sınırlayabilir. Bu nedenle önce paydaşlar arasındaki anlaşmaların bulunup bulunmadığına bakılmalıdır.
Hazırlıkta Bakılacaklar
- Tapu kaydı, pay oranları ve varsa şerhler
- Malın aynen bölünmeye elverişli olup olmadığı
- Kat mülkiyeti kurulmuşsa 634 sayılı Kanun kapsamındaki durum
- Paydaşlar arasında paylı tutma anlaşmasının varlığı
Sürecin Akışı
- Ortaklığın konusu ve pay durumu tespit edilir.
- Aynen taksim ihtimali keşif ve rapordan sonra değerlendirilir.
- Taksim mümkün değilse satış ve bedel paylaşımına geçilir.
- Anlaşmalı çözüm ihtimali her aşamada açık tutulur.
Paydaşlığın giderilmesi, malın niteliğine göre çok farklı sonuçlar doğurabilir. Kendi taşınmazınız için aynen taksim mi yoksa satış yolunun mu uygun olduğunu, dosyayı inceleyecek bir hukukçuyla değerlendirmeniz yerinde olur.