Bir taşınmaz veya taşınırda birden çok kişinin payı bulunduğunda, malikler paylaşımda anlaşamazsa çözüm ortaklığın giderilmesi (izale-i şuyu) davasıdır. Bu dava, paydaşlar arasındaki ortak mülkiyete son vererek her paydaşın payını nakde ya da aynen çevirmeyi amaçlar.
Aynen Taksim mi, Satış mı
Mahkeme öncelikle malın aynen bölünüp bölünemeyeceğini araştırır. Taşınmazın niteliği bölünmeye elverişliyse ve paydaşların payları buna uygunsa aynen taksim tercih edilebilir. Bölünme mümkün değilse ya da değer kaybına yol açacaksa, satış yoluyla paylaşıma karar verilir ve elde edilen bedel paylara göre dağıtılır.
Davadan Önce Tespitin Önemi
- Tapu kayıtları ve pay oranları güncel biçimde çıkarılmalıdır.
- Taşınmazın üzerindeki şerh, ipotek ve haciz durumu incelenmelidir.
- Kat mülkiyeti söz konusuysa 634 sayılı Kanun kapsamındaki durum ayrıca değerlendirilir.
- Muhdesat (bina, ağaç, tesis) iddiası varsa önceden tespit davası gündeme gelebilir.
Muhdesatın Tespiti Neden Ayrı Ele Alınır
Taşınmaz üzerinde bir paydaşın kendi imkânlarıyla yaptığı yapı veya dikili varsa, bunun kime ait olduğu satış bedelinin dağıtımını doğrudan etkiler. Bu nedenle ortaklığın giderilmesinden önce ya da onunla birlikte muhdesatın aidiyetinin belirlenmesi, ileride hak kaybını önler. Aksi hâlde emek ve masraf paylaşımda göz ardı edilebilir.
Kararın Sonuçları ve Süreç
Satışa karar verilmesi hâlinde işlem genellikle satış memurluğu veya icra dairesi aracılığıyla açık artırmayla yürütülür. Tarafların artırmaya katılma ve pey sürme hakkı bulunur. Sürecin her aşamasında tebligatların usulüne uygun yapılması, itiraz haklarının korunması bakımından esastır.
Yukarıdaki bilgiler geneldir; taşınmazın niteliği, pay yapısı ve üzerindeki haklar sonucu değiştirebileceğinden, kendi dosyanız için ayrıntılı bir hukuki inceleme yaptırmanız önerilir.