Haciz, alacağın tahsili için öngörülmüş bir zorlama yolu olmakla birlikte sınırsız değildir. Borçlunun ve ailesinin yaşamını sürdürebilmesi için kanun bazı mal ve alacakları haczedilemez kılmış, bazı hâllerde ise haczin ölçüsünü sınırlamıştır. İİK ve HMK ekseninde aşağıda, haciz sonrası borçlunun kullanabileceği yollar ve tebligat gecikmesinin bu yolları nasıl kapattığı ele alınmaktadır.
Şikâyet ile İtirazı Karıştırmamak
Ödeme emrine itiraz, borcun kendisine yönelir ve icra dairesine yapılır. Buna karşılık haciz işleminin usulüne, haczedilemez bir malın haczedilmesine veya kıymet takdirine yönelik başvurular şikâyet niteliğindedir ve icra mahkemesine yapılır. İkisi farklı süre ve farklı mercie tabidir. Uygulamada en sık görülen kayıp, haczedilemezlik iddiasının icra dairesine dilekçe verilerek geçiştirilmesi ve şikâyet süresinin bu arada dolmasıdır.
Haciz Tutanağını Okumak
- Haczedilen malın cinsi, adedi ve tespit edilen değeri kontrol edilir.
- Üçüncü kişiye ait mallar haczedilmişse istihkak iddiası derhal ileri sürülür.
- Tutanağın imzalandığı tarih, şikâyet sürelerinin başlangıcı bakımından esas alınır.
- Haciz sırasında beyanda bulunulduysa bunun tutanağa geçirilip geçirilmediği doğrulanır.
Maaş ve Emekli Aylığı Bakımından Sınırlar
Ücret üzerindeki haciz belirli bir oranla sınırlıdır ve nafaka alacakları bakımından farklı bir rejim uygulanır. Emekli aylığı bakımından ise kural olarak borçlunun muvafakati aranır; muvafakat verilmiş olsa da bunun ne zaman ve nasıl verildiği tartışma konusu olabilir. Banka hesabına yatan maaşın niteliğinin kaybolmadığı iddia edilecekse, hesabın maaş hesabı olduğu ve yatan tutarın kaynağı belgeyle ortaya konmalıdır.
Tebligat Gecikmesi ve Kaçan Süreler
- Ödeme emri eski adrese tebliğ edildiğinde borçlu, takibi ancak haciz aşamasında öğrenir.
- Bu hâlde hem usulsüz tebligat şikâyeti hem gecikmiş itiraz imkânı birlikte değerlendirilmelidir.
- Öğrenme tarihi, dosya sorgu çıktısı veya banka blokaj bildirimi gibi tarihli bir belgeyle desteklenmelidir.
- Adres kayıt sistemindeki bilgi güncel değilse, sonradan ileri sürülecek iddialar zayıflar.
Satış Aşamasına Geçmeden Yapılabilecekler
Kıymet takdirine itiraz süresi kaçırıldığında, satış aşamasında değere ilişkin tartışma büyük ölçüde kapanır. Bu nedenle takdir edilen değerin bildirimi alınır alınmaz inceleme yapılmalıdır. Ayrıca borcun taksitlendirilmesi, borçlunun mal beyanında bulunması ve alacaklıyla yapılacak yazılı anlaşma, satışın önüne geçebilecek pratik yollardır. Taksit taahhüdünün ihlali ayrı bir yaptırıma konu olabileceğinden, taahhüt verilmeden ödeme kapasitesi gerçekçi biçimde hesaplanmalıdır.
İcra dosyalarında süreler kısa ve birbirine yakındır. Aktarılan bilgiler geneldir; kendi takip dosyanızdaki tebliğ tarihleri ve tutanaklar üzerinden hukuki destek almanız yerinde olacaktır.