İcra takibinde borçlunun elindeki en keskin araç, kısa süreli itiraz ve şikâyet yollarıdır. İİK sisteminde bu yolların her biri ayrı bir mercie ve ayrı bir süreye bağlanmıştır. Haciz aşamasına gelinmiş bir dosyada 7 günlük süreden söz ediliyorsa, önce hangi işleme itiraz edildiğinin netleştirilmesi gerekir; çünkü aynı süre farklı kapılara açılır.
Hangi İşlem, Hangi Merci?
- İlamsız takipte ödeme emrine itiraz, süresi içinde icra dairesine yapılır ve takibi durdurur.
- İlamlı takipte ve kambiyo senetlerine özgü takipte itiraz ya da şikâyet, icra mahkemesine yöneltilir.
- Haciz işleminin usulüne aykırılığı (haczedilemez mal, usulsüz tutanak, ölçüsüz haciz) şikâyet yoluyla icra mahkemesine taşınır.
- Üçüncü kişinin mülkiyet iddiası, istihkak prosedürü içinde ayrıca değerlendirilir.
Yanlış merciye verilen dilekçenin süreyi koruduğu her hâlde kabul edilmez; bu nedenle ilk okuma, tebliğ edilen evrakın başlığı üzerinden yapılmalıdır.
Yetki: Takibin Yapıldığı Yer Belirleyicidir
İcra mahkemesi bakımından yetki, takibin yürütüldüğü icra dairesinin bağlı olduğu yerdedir. Borçlunun takibin yapıldığı yer icra dairesinin yetkisiz olduğunu düşünmesi hâlinde, bu husus ödeme emrine itirazla birlikte ve süresinde ileri sürülmelidir. Yetki itirazının esasa ilişkin itirazla birlikte ileri sürülmemesi, sonradan tartışma imkânını daraltır.
Tebligat Gecikmesi ve Usulsüz Tebligat
Uygulamada hacze kadar süreçten haberdar olmayan borçlu sayısı azımsanmayacak düzeydedir. Bu tabloda yapılacak iş, süreyi "kaçırılmış" saymak yerine tebligatın usulünü denetlemektir:
- Tebliğ mazbatasındaki adres, resmî kayıtlardaki adresle karşılaştırılır.
- Komşuya, muhtara veya çalışana yapılan tebliğde şerh ve haber kâğıdı kurallarına uyulup uyulmadığı incelenir.
- Tüzel kişilere yapılan tebligatta yetkili kişi kaydı kontrol edilir.
- Usulsüzlük tespit edilirse, öğrenme tarihi beyan edilerek şikâyet yoluna gidilir.
- Aynı dilekçede, öğrenme tarihine göre itiraz sebepleri de yedek olarak ileri sürülür.
Haciz Devam Ederken Yapılması Gerekenler
Süreç işlerken malın muhafaza altına alınması veya satış aşamasına geçilmesi ihtimali vardır. Bu nedenle şikâyet dilekçesinde, koşulları varsa takibin durdurulması veya satışın ertelenmesine ilişkin talebe ayrı bir başlık açılmalıdır. Haczedilen malın üçüncü kişiye ait olduğu ileri sürülecekse, mülkiyeti gösteren belgelerin tarihleri önem taşır; haciz tarihinden sonraya ait düzenlemeler ikna edici olmaz.
Alacaklı Tarafın Bakış Açısı
Alacaklı için de aynı tablo geçerlidir: usulsüz tebligatla kurulan bir takip, aylar sonra baştan başlamayı gerektirebilir. Bu nedenle takip talebindeki adres bilgisinin doğruluğu ve tebliğ evrakının düzenli takibi, tahsilat hızını doğrudan etkiler.
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; takibin türü, senedin niteliği ve tebligatın yapılış biçimi sonucu tümüyle değiştirebilir. Süreler çok kısa olduğundan, evrak elinize ulaştığı gün bir icra hukuku uygulayıcısına başvurmanız yerinde olur.