Banka hesabına ya da kripto varlık hesabına erişimin aniden kısıtlandığı dosyalarda ilk sorulan soru genellikle şudur: kime, ne kadar sürede itiraz edilecek. Aklama şüphesine dayanan süreçlerde idari tedbirler ile ceza muhakemesi tedbirleri iç içe geçtiğinden, merci seçimi baştan netleştirilmelidir.
İdari Süreç ile Adli Süreci Ayırmak
- 5549 sayılı Kanun çerçevesinde yürütülen inceleme ve şüpheli işlem bildirimleri idari niteliktedir; bu aşamada henüz bir ceza yargılaması bulunmayabilir.
- 5411 sayılı Kanun kapsamındaki banka uygulamaları ve müşteri tanıma yükümlülükleri, hesap kısıtlamalarının dayanağı olarak gösterilebilir.
- SPK'nın kripto varlık hizmet sağlayıcılarına ilişkin düzenlemeleri, platform nezdindeki işlemler bakımından ayrı bir denetim katmanı oluşturur.
- TCK'nın suçtan kaynaklanan malvarlığı değerlerini aklama suçuna ilişkin hükmü uygulandığında süreç Cumhuriyet başsavcılığında yürür.
Görev ve Yetki: Soruşturmadan Kovuşturmaya
Soruşturma, fiilin işlendiği yer Cumhuriyet başsavcılığınca yürütülür; ancak para hareketlerinin birden çok ilde gerçekleştiği dosyalarda yetki tartışması sık çıkar. Kovuşturma aşamasında görevli mahkeme, isnat edilen suçun kanunda öngörülen cezasına göre belirlenir. Aklama isnadının yanına dolandırıcılık ya da örgüt isnadı eklendiğinde görevli mahkeme değişebilir; bu nedenle iddianamedeki nitelendirme dikkatle okunmalıdır.
Elkoyma ve Erişim Kısıtına İtiraz Takvimi
CMK sisteminde koruma tedbirlerine karşı itiraz, kararı veren merci dışındaki hâkimliğe yapılır ve süre kararın öğrenilmesi ya da tebliğine bağlı işler. Uygulamada takvimin bozulduğu üç durum vardır:
- Kısıtlamanın bankadan sözlü olarak öğrenilmesi, kararın örneğinin ise dosyadan alınmamış olması.
- Soruşturmanın gizliliği kararı nedeniyle dosya içeriğine erişimin sınırlı kalması.
- Tebligatın eski adrese yapılması ve şüphelinin karardan haftalar sonra haberdar olması.
Bu nedenle kısıtlamayı öğrenir öğrenmez dosya numarası tespit edilmeli, karar örneği talep edilmeli ve öğrenme tarihi yazılı biçimde kayda geçirilmelidir.
Savunmanın Belgeye Dayanması
Bu dosyalarda savunmanın gücü anlatımdan değil, para akışının kaynağını gösteren belgelerden gelir. Gelirin kaynağını ortaya koyan ticari kayıtlar, fatura ve sözleşmeler, vergi beyanları, platform işlem geçmişi ve cüzdan hareketleri kronolojik biçimde sunulmalıdır. Kripto işlemlerinde zincir üstü kayıtların okunabilir bir tabloya dönüştürülmesi, teknik incelemeyi kolaylaştırır.
Bu metin genel bilgilendirme amacı taşır. İsnadın kapsamı ve tedbirin dayanağı sonucu değiştirebileceğinden, hesabınıza ilişkin bir kısıtlama öğrendiğinizde vakit kaybetmeden hukuki destek almanız önemlidir.